kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Gorrotoa lege / Jon Etxaide / Elkar, 1984

Gorrotoa Lege Iñaki Kamino / Argia, 1984-11-17

Euskal Herrira berandu heldu zen erromantizismoak bultza zuen Txomin Agirre Ni eta Ni elaberri historikoa idazten hastera, baina hastera bakarrik, eginahal haietan hil bait zen ondarrutarra. Lan hura inolaz ere ez ahanztekoa zelakoan ekin zion aspaldi Jon Etxaidek antzeko zerbait egiteari. Etxaideren lanak 62. urteko Domingo Agirre nobela saria jaso zuen. Hala ere egungo gazteek nekez topa zezakeeten elaberri hau eta birrargitarapena ongi etorria dateke. Oñaztar (Butroeko jauregi ingurukoak eta Aramaio) eta ganboarren (Jean Peru Abendañoko, Lekutio e.a.) arteko odolezko liskarren harian arilkatzen da elaberri luze hau. 1400 urtean kokatzen du Jon Etxaidek bere irudizko lana, bi taldeek haginka erasotzen diote alkarri Aramaio eta antzeko herri eta dorretxeez jabe egiteko, senideak apentzean datza ahaide nagusien ohore guztia. Historia honi eder antza emateko bi gaztez baliatzen zaigu egilea. Bata gizaseme prestu eta zintzoa, bi taldeen artean bakea ekarri nahi duen ganboarra eta bestea honen emazte bilakatuko dena, Butroetar nagusienaren alaba, eder bezain onbera. Zer esanik ez, lortu eginen dute senarremazteek ordura arte ia ezinezkotzat joa zen barkabide eta bakea. Herriari dirua zurrupatzen zioten ahaide nagusien galeran inportantzia handia izanen dute butroetarrek Aramaioko neskatxetan ohakideak belaunez belaun bilatzeak eta ganboarrek Mondragoe setiatu eta gero oso osorik erretzeak. Azkenik herriak aukeratutako (erregek ere noski) ordezkariek juzkatu eginen dituzte gupidagabeki ahaide odolzaleak bakeari ateak berriz ere irekirik.

Guzti hau Etxaidek hain maitea duen estilo goratsu eta apainean emana, barrokoa batzutan, garaiko tresna eta gazteluen euskal izen eta guzti, orduko gertakari historikoen berri demaiguten orri azpiko oharrez beterik, irakurlea gerra eta maitasunezko ederlanaren bidez garai bateko gure historiaren jabe egin arte.

Zer esanik ez, 400 orrialde dituen elaberri historikoa ez da egun euskal irakurleak maiteen duen gaia, ezin ahaztu gainera Etxaidek lan honetan sartzen duen moralismoak gaur egun habe sendoenak ere lurjoak dauzkala euskal gizartearen zati handi batean. Aipatu behar bestalde, elaberrian pisu handia duen bikote zintzoaren bizikizunak erabat itzaltzen direla 10 atal luzetan zehar bitartean gerra eta orduko ingurugiro historikoei txanda emanez. Elaberri honetan, Etxaideren idaztankera koipetsuan ohizkoak diren hitzei, erdi aroko gerra eta gorteari dagokion lexikoa (bikainki sartua alajaina) erantsi egin behar zaie. Egungo literatur beharrei zuzenki erantzuten ez dien elaberri hau izan bedi, bederen, Jon Etxaide, euskal narratibak egundo izan duen idazle ugarienaren lan agergarri.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak