kritiken hemeroteka

7.046 kritika

Azken kritikak

« | »

Hitzak eta giltzak / Iñigo Aranbarri / Alberdania, 2001

Giltz egokia Igor Estankona / Deia, 2001-07-20

Horixe behar da, giltz egokia, edozein zerraila irekitzeko. Antton Olariagak azaleko irudian bikote bat marraztu du, eta batak ahoan daraman giltzarekin bestearen belarriko zerraila ireki nahi duela dirudi. Hizkun-tza bat ez da, noski, giltz eta ate kopuru jakin bat dituen hotela, baina idazkeraren eta berbakunearen arte zail eta infinitoak gutxienezko mugarri sendo batzuk behar ditu. Horri buruz gogoeta egitera animatzen gaitu Aranbarrik sano erraz irakurtzen den liburu honetan. Euskaldunon izakerak bi arrisku daramatza berarekin: norberak erabiltzen duen euskalkia gorena dela pentsatzearena bata, eta bestea, paradojikoki, euskara batua ere deabruaren antzera kontrolatzen dugula pentsatzearena. Liburu honek et, et et, esaten digu, apur batean lasaitu eta iritzi kritikoz azter ditzagun sortzen ari garen hainbat eta hainbat bizio. Ez da artez hitz egiteko manual moralinadun hoietako bat —hori euskararen malgutasuna ukatzea izango bailitzateke—, esaten dugun hitz bakoitzaren ostean eboluzio sozial konkretu bat, mundua ikusteko era bat eta oharkabean pasatzen zaizkigun beste hainbat gauza nahasten direla dioskun saiakera arina baino.

Etxeko lana bezalako kontzeptu neutro bat, kalte egiteko ezelango asmorik gabe etxekoandreen lana bihurtu zen egunkari gehienetan, BPGan izango lukeen garrantziaz hitz egiten zuen notiziak egunerokotasuna hartu zuenean. Bigarren aukeraren alde egin zuenak, seguruenik kalte egiteko ezelango asmorik gabe, aukerarik eta atzerakoiena egin zuen. Eta errurik ez izateak ez du kaltea desagertarazten, ezta erantzukizuna ere. Lexikoak bide okerra hartzen duenean arteztea zaila dela badakigunez, hasieratik hautu zuzena egiteak duen garrantziaz ohartu naiz liburua irakurtzean. Idazleak mikaztasun barik baina arduratuta idazten duela ukatzeak ere ez luke zentzurik, bestela txiste liburu bat aterako bailuke trenen azpikogonak, lehenengo landarea eta an-tzeko astakeriekin. Baina gure egitekoa, hain zuzen, hori da: horrelako gauzak irakurri edo entzuten ditugunean barre egin beharrean dagokionari gutxieneko errespetu bat eskatu. Eta ondoren, egunero apur bat hobeto, apur bat zuzenago hitz egiten ahaleginduz, ahaztu gabe hitz batzuk beste batzuen aurkakoak direla (gabatxo eta Lapurtar, berbarako) eta beste batzuek elkar aberasten dutela (barik eta gabe, adibidez).

Azken kritikak

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Peru Iparragirre

Gaur galtzea tokatzen da
Gotzon Hermosilla

Javier Rojo

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak