kritiken hemeroteka

7.777 kritika

Azken kritikak

« | »

Ostegun izan zen gizona / Gilbert Keith Chesterton (Juan Garzia Garmendia) / Ibaizabal, 1997

Chestertonen paradoxak Antxon Gomez / Euskaldunon Egunkaria, 1998-05-09

Gilbert Keith Chestertonek, idazle britainiarrak (Londres, 1874-Beaconsfield, Buckinghamshire, 1936), jenero askotako obra eta artikulu anitz idatzi zituen: poemak, saiakerak, literatur kritikako artikuluak, antzerkia. Sona, berriz, polizia-eleberri sail batek (Aita Brown pertsonaiarekin) ekarri zion. 1922. urtean katoliko bihurtu zen eta hainbat erlijio liburu idatzi zituen harrezkeroztik. Bere bizitzan zehar polemista handia izan zen, eta hori Ostegun izan zen gizona honetan nabarmentzen da.

Liburua ez da definitzen erraza. Ez estiloari, ez gaiari eta ez jeneroari dagokionez behintzat. Narrazioak hasieratik aurrera jotzen du azkar, irakurlearen arreta bereganatuz. Gertakizunak zenbaitetan elkarri lotuak daude, askotan elkarrekin kontrastean, edo, are gehiago, kontraesanean.

Chestertonek maite ditu paradoxak, eta mordoxka aurki dezakegu orrialde bakar batean. Irakurleok pertsonaia baten izaeraz eta rolaz jabetu orduko, irudi hori hankaz gora botako digu idazleak hurrengo pasartean, lehenengoa mozorro hutsa zela erakutsiz. Liburuak aurrera egin ahala, jada ez gara fidatuko aurkezten dizkigun pertsonaien benetako izaeraz. Ustezko matxinada anarkista, hiritar ordenazaleen ustezko anarkisten aurkako oldarketa besterik ez da. Ustezko iraultzaile nihilista Scotland Yard-eko agentea da, eta Scotland Yard-eko anarkisten aurkako brigadaburua, anarkisten garun grisa. Liburuan zehar, bata bestearen barruan sartzen diren panpina errusiar haien irudia etorri zait burura, ezuste bat beste baten barruan topatzen baitugu Chestertonen narrazioan.

Pertsonaia nagusiak, Gabriel Syme poeta eta britainiar polizia sekretoak, Londresko parke batean Lucian Gregory poeta anarkistarekin topo egiten duenean, eta hark anarkistek mundua suntsitzeko antolatu duten batzarrean parte hartzeko bidea irekitzen dionean, narrazioa erritmo bizian abiatzen da. Syme Ostegun ezizenarekin infiltratuko da bilkuran, bertan kide bakoitzak asteko egun baten izena baitu. Igande, jakina, guztien burua da. Londresko paisaia eta giroen deskripzio ia gotikoak. Ukitu errealistak eta erromantikoak elkarrekin nahastuak. Absurdua eta arrazionalismoa eskutik helduta. Batzuetan, idazlea serioski filosofia anarkistaren “arriskuaz” sermoia botatzen ari zaigula dirudi, eta hurrengoan dena broma bat delako ustea izango dugu. Ordenazaleen gehiegikeriaz trufatzeko trikimailu bat.

Zenbaitetan Fu-Mantxu txinatar gaiztoaren txuri-beltzezko film batean gaudela irudituko zaigu, segidan sinboloz betetako eszena batekin topo egiteko. Protagonistaren ateraldiek badute Groucho Marxen zelebrekerien antza. Egia esanda, Chestertonen estiloa guztiz zinematografikoa iruditu zait, nahiz eta eleberria 1908. urtean idatzia izan. Liburua ez da eleberri beltz bat, eta ezta kontakizun erromantiko edo filosofikoa ere, nahiz eta denetik pixka bat baduen. Gauza bat argi atera badaiteke eleberri honetatik, bere antimanikeismoa da. Ezer ez da zuria edo beltza. Ezer ez da ehuneko ehunean dirudiena.

Zinez merezi duen liburu bat da. Konplexu eta aurreiritzirik gabe irakurri behar dena. Ostegun izan zen gizona ez da, nahiz eta azaleko irakurketa batean hala irudi, idazle erreakzionario eta ordenazale batek anarkismoaren aurka egindako liburua. Zerbait konplexuagoa da, eta, aldi berean, saio literario atsegin eta interesgarria.

Azken kritikak

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Irati Majuelo

Poesia kaiera
Christopher Okigbo

Igor Estankona

Iturria
Unai Elorriaga

Iban Zaldua

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Arrate Beristain Uriarte

Etxeko urak
Leire Bilbao

Jose Luis Padron

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Aiora Sampedro

Mizia min
Jon Ander Urkiaga

Nagore Fernandez

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Poesia kaiera
Edna St. Vincent Millay

Igor Estankona

…eta infernuko demonioa adiskide
Iñaki Irisarri

Paloma Rodriguez-Miñambres

Zartatua / 4.48 Psikosia
Sarah Kane

Amaia Alvarez Uria

Erabili goldea hilen hezurren gainetik
Olga Tokarczuk

Irati Majuelo

Lilurabera
Yurre Ugarte

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Hedabideak