kritiken hemeroteka

7.020 kritika

Azken kritikak

« | »

Tigre ehizan / Aingeru Epaltza / Elkar, 1996

Merezitako saria Mikel Aldalur / Euskaldunon Egunkaria, 1997-09-27

Orrialde hauetan liburu beraren iruzkina behin baino gehiagotan argitaratzeko ohiturarik ez badugu ere, gaur beste salbuespen bat erantsiko diogu gure zerrendari. Iazko abenduan argitaratu genuen Epaltzaren Tigre ehizan lanaren iruzkina, Edorta Jimeezek idatzia. Aste honetan banatu den euskarazko Euskadi literatur sariaren irabazlea Epaltzaren eleberria izan dela jakindakoan, ordea, egokia ez ezik zilegi ere iruditu zaigu aipatu liburuaz zenbait lerro idaztea. Egia da gu baino adituagoek dagoeneko eman dutela lan honen merezimenduen eta neurrien berri —Edorta Jimenezek, Karlos Otegik edota Koldo Izagirrek kasu— eta, beraz, batik bat horien hitzak gogoratuko ditugu gure iritzia —oro bar, haienarekin bat dator— agertzea baino interesgarria izango delakoan.

“Alemaniarrak grisez jantzita eta zu urdinez”, abesten digu Joxe Ripiauk bere bigarren diskoan, Paradisu zinema kantuan, eta diskoa entzutean zein Ripiautarren kontzertuetan, bihotzak gogorrago abesten digu askori, Humphrey Bogartek Ingrid Bergmani esandako hitz haiek gogoan. Antzera dabilkigu bihotza Epaltzaren eleberria irakurri eta alemaniarrak Lapurdin ikustean, Euskal Herritik oraindik alde egin ez duten alemanak gogoratzean.

Venezuelan eta Larresoron kokatu ditu Epaltzak gertakariak, bi istorio osatuz eta txandakatuz. Egun berean biltzen dira bi istorioen gertaerak. Venezuelan, Martin aita da protagonista; eta Larresoron, Martintxo, haren semea. Jimenezek orrialde hauetan idatzi nuen bezala, “Aingeru Epaltza nafarrak erabili dituen hizkuntz-erregistroak, batez ere bizkaiera eta lapurtera, eleberriak ezinbestez eskatzen zituen”. Bat gatoz, noski, Jimenezen ondorioarekin ere: “Aingeru Epaltza behin eta berriro ari zaigu estiloa zer den erakusten. Ildo horretan ere, liburua bikaina da”.

Euskadi literatur sarien irabazleen berri emateko egindako prentsaurrekoan “kontakizunaren lotze neurrikoa” eta “narrazio orekatsua” nabarmendu zituen. Lan honek, bestalde, sinbolikotasunean ere indar handia du eta, besteak beste, hori du hizpide Koldo Izagirrek liburuaren hitzaurre gisako Tigrearen lorratz zerratuak horretan.

Epaltzak gerraosteko erbestearen gaiari heldu diola gogoratu ondoren, Izagirrek tigrea hartzen du hizpide, bere zentzu guztietan: “Tigrea ederra da, azkarra, odolgiroa, indar eta kemen militarraren iduria dugu, noski. Borgesek maite zuen. Epaltzak haren aurkako ahalegina deskribatzen digu, dohainez goiti dagoela jakinik ere, heroi eraginkorrak proposatzen dizkigu, ez aldez aurretik derrotatuak. Zeren… zer egin, nola bizi, alemanik gabe? Noren aurka jardun, alemanak alde egindakoan? Non bilatu elkarren arteko solidaritatea? Etsairik eza eta bake aroa inoiz ezagutuko ez dugun saudade bat izanen da menturaz”.

“Baina, azken finean, alde egin ote dute alemanek Lapurditik?”, galdetzen du ondoren Izagirrek, eta hitz hauekin amaitzen: “Eta galdera honen aitzinean, Aingeru Epaltzak era errealistan idatzitako nobela honek beste nolakotasun bat hartzen du: 1994ko alemaniarren peko Lapurdi txipian gertatu istorio xumeak —bere luzapen amerikarra barne— egungo Euskal Herri osoaren dimentsioa du irabazten”.

Jimenez, Otaegi eta Izagirreren hitzak bildu ditugu ezohiko iruzkin honetan eta, esan bezala, bat egiten dugu haien esanekin. Irakurleak du orain hitza. Guri, Epaltzari zorionak ematea besterik ez zaigu gelditzen.

Azken kritikak

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Igor Estankona

Neska bat leku inposiblean
Xabier Amuriza

Joannes Jauregi

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Aiora Sampedro

Azala erre
Danele Sarriugarte

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Ezra Pound

Igor Estankona

6012
Karlos Linazasoro

Javier Rojo

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Peru Iparragirre

Septentrio
Aurelia Arkotxa

Aritz Galarraga

Ohe hutsetan
Izaskun Gracia Quintana

Javier Rojo

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Aiora Sampedro

Arrotza
Albert Camus

Joannes Jauregi

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Estibalitz Ezkerra

Azala erre
Danele Sarriugarte

Hasier Rekondo

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Javier Rojo

Artxiboa

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Hedabideak