kritiken hemeroteka

7.474 kritika

Azken kritikak

« | »

SPrako tranbia / Unai Elorriaga / Elkar, 2001

Kolore askotako zeppelinak gure literaturan Lutxo Egia / Deia, 2001-07-06

Lucasi ebaketa bat egin diote ospitalean. Ebaketa ez da gaizki atera baina gizona burua galtzen hasi da. Une horretantxe azaldu dira bizitzaren alderdi erreal eta surrealistak. Une horretantxe barneratu da heriotza bizitzaren gelara. Une horretantxe Julio Cortazar eta Juan Rulfo. Une horretantxe Unai Elorriaga.

Garcia Marquezen ustez, magikoa den oro eguneroko errealitatean sortzen da. SPrako tranbia eleberriak errealitatea islatzen du Lucas zaharraren mundutik abiaturik. Mundu ttikia bezain berezi eta mamitsua da Lucasena. Biziek (María, haren arreba; Marcos, pisukide gazte mukerra; Roma, Marcosen laguna; Don Rodrigo, etxeko sits bat; Shisha Pangma mendia; kuku-erlojua eta Angel anaia zenaren bastoia…) eta hildakoek (Rosa, haren emaztea; Matias, tranbia-gidaria; Angel; tranbia…) nahasmahas agertzen dira hartan.

Unai Elorriagak, liburua aurkeztean, gorago aipatutako errealismo magikoaren maisu bien eragina nabarmendu zuen. Hura ukaezina da, bistan dago. Imagina dezakegu narrazioaren nolabaiteko desegituraketak (linealtasuna erabat apurtu gabe) Rayuela-tik edaten duela eta bakarrizketa edo gogoetek, berriz, Pedro Paramo-tik. Baina, eraginak eragin, liburua ez da, inondik ere, nortasunik gabekoa. Egiturari dagokionez, esateko, idazleak hirugarren pertsona eta iragana aukeratzen ditu narraziorako, kontaketarako, istoriorako; pertsonaien gogoetak azaltzeko, aldiz, lehen pertsona eta orainaldia. Baina gogoetak ez dira bakarrizketa hutsak. Ipuin modukoak dira, narrazioaren barrura bildurik, neurri handi batean modu autonomoan funtziona dezaketenak. Bakoitzak bere izena (Mariaren ipuina, Lucasen ariketa, Matiasen gatuna…) eta bere izara du.

SPrako tranbia eleberria istorio zoragarria da, hasi eta bukatu arte irakurriko duguna seguraski, Lucasen etxeko sofaulkian iltzaturik, mugitzeko batere gogorik gabe. Baina liburua haren erotze gozoa baino gehiago da. Liburua lerro guztietara zabaltzen den ironia eta umorea baino gehiago ere bada. Liburua berbetan sumatzen den jolasa baino gehiago ere bada.

Liburua oso tonu poetikoan narraturik dago, nik uste. Paragrafo bakoitzean bada zer gozatu, zer dastatu, zer irakurri berriro. Hitza ederra da liburu honetan, ederra bezain eskuragarria.

Azken kritikak

Errua eta maitasuna
Markos Zapiain

Aritz Galarraga

Gauez harrizko zubiaren azpian
Leo Perutz

Joannes Jauregi

Minareteak Urdaibain
Jose Mari Pastor

Aiora Sampedro

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Iratxe Esparza

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Alex Uriarte

Poesia kaiera
John Berger

Javier Rojo

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak