kritiken hemeroteka

7.539 kritika

Azken kritikak

« | »

Ipuin errotikoak / Karlos Linazasoro / Alberdania, 2001

Ipuina haragi egin zenean Jon Kortazar / El País, 2001-07-02

Ipuingintzak ez omen du nobelak beste osperik, ipuingintza ez omen da nobela beste saltzen.

Irudi zaharra ere bada, ipuina nobelara igarotzeko zubia omen da, nahiz eta nobelagileak ipuinlari bihurtu eta aldrebesekorik ere ezagutu, ipuinlari bihurturiko nobelagileak, alegia.

Idazleek aspaldi markatu zituzten mugak: ipuina K.O.z irabazitako konbatea omen da, nobela puntuetara. Ipuina esprinterra da, nobela errodarorea, ipuinak muga estuak eta hurbilak maite ditu, koloniak gisa, nobelak usain kontuetan ez du ulertzen.

Hiru ipuin liburu desberdinak agertu dira, literaturaren loraldia ezagutu duen urte honetan. Literatura txikiek horixe omen dute: sorpresa, urte bat larri doa, eta hurrengoan, inork jakin gabe liburu pila agertzen da liburu-dendatan. Iaz poema liburu bi genituen data hauetarako, aurton zortzi bat omen dira. Eta hiru ipuin liburu.

Desberdinak oro

Orokortasuna maite dutenek esana omen da, hiru lau ildo nagusik agertu dituztela modernitatearen ezaugarri nagusiak: hark maite du joera erreaiista, beste honek errealismoa bai, baina zakarra, hirugarrenak Kafka du gogoan eta haren absurdua maite du, ipuin harrigarriak (Borges eta nire ahaide Cortazar) izan du bere bidea ongitrazaturik irudimenaren munduan… Eta segi.

Linazasorok “erro” tismoa eta erotismoa nahastu ditu bere Ipuin Errotikoak lanean, berdin egin zezakeen “zorotismoa”rekin. Literatura beltza eta itxia berea, absurduaren logikan eraikia, gogor eta gotor, ironia mikatzaren errainua. Elkarrizketaz osaturiko mundua mingotsa da eta mikatza haren agertzeko modua.

Jesus Etxezarragak Sugearen tristura eman du argitara, eta tristura nekosoa da hori, negar ezin duena, behintzat. Negarrik gabeko tristuran jite berezia geratzen da, haurtzaroan ezagututako euskal herri barik euskal estranjeriaren mundua papeleratzea.

Agertu bezain laster galdu direnen itzalak osaturiko ipuin bilduma dugu hau. Nori ez dio burura ekarriko Obabakoak, bere magia eta bere marjinatuen istorioekin? Harriduraren mundua da Etxezarragak hizkera zoragarri batez ekarri duena. Denboraz kanpo dagoela? Noiz izan da literaturaren denbora munduaren denbora? Hobe munduaren denboraz kanpo irakurtzea liburua.

Jimu Iturralderen ipuingintzak bere ezaugarriak ditu aspaldi: pertsonaien hizkera arrasto batek osatzen du ipuin bat, detaile edo giro batek. Eta Nora noa? azken honetan argumentuaren garapenak pisurik izan du, baina garrantzizkoagoak dira kontakizunaren beste joera batzuk ipuin ilunetan.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

Irati Majuelo

Hormako paper horia
Charlotte Perkins-Gilman

Amaia Alvarez Uria

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Javier Rojo

Poesia kaiera
June Jordan

Igor Estankona

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Joannes Jauregi

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Aiora Sampedro

Den-dena nahi dugu
Nanni Balestrini

Ibon Egaña

Erbesteko elurra
Felipe Juaristi

Javier Rojo

Lurra eta dardara
Askoren artean

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Imanol Mercero

Ai ama!
Arantxa Iturbe

Aritz Galarraga

Mesfidatu hitzez
Jon Arretxe

Javier Rojo

Francoren bilobari gutuna
Askoren artean

Aiora Sampedro

Kutsaldian
Paolo Giordano

Joannes Jauregi

Artxiboa

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Hedabideak