kritiken hemeroteka

7.832 kritika

Azken kritikak

« | »

%100 basque / Itxaro Borda / Susa, 2001

Saiakera eleberritua edota sozietate inarrositua Mikel Asurmendi / Irunero, 2001-07

Udaldian gaude, bete-betean egon ere. Lehenago edo beranduago, aisiaz gozatzeko oporroldia hartuko duzu zuk zeuk ere, literaturzale lagun horrek. Hona gomendio bat. Liburua berezia da, berezia denez. Iparraldeko euskara ezagutzea eskatzen du liburua irakurtzeak. Egiezazu ahalegina, merezi du-eta.

Liburua berezia dela erran dugu sarreran, berezia eta bitxia. Euskal literaturaren ale berri bitxia. Eleberria bezala ekarria, baina eleberria izateaz gainera, saiakera ere badena. Saiakera eleberritua.

Ez duzu berau hari bakar baten arieran irakurri behar gainera. 40 istorioz osatua dago, nahi duzunetik has zaitezke, eta istorioz istorio jauzi egin. Itxaro Borda errealitatearen kronista bihurtu zaigu, eta fikziozko rnundu eraiki digu halaber. Alta bada, Balzac-en aipu bat gogoan, honela gaztigatzen digu egileak: “Izan zaitezke idazle handi bat, baina finean fartsante bat zara”. Komediante itxurati bat, alegia.

Itxaro Borda, Iparraldeko errealitate soziopolitikoa, kultural eta linguistikoaren deskribapen zorrotza burutzen du “% 100 Basque” eleberrian. Hainbat pertsonaia tipikoa lantzen du, eta Zaldubi idazlearen “Euskaldunek munduan ez dugu parerik” aipua gogoan dugula, ederki inarrosten du bere eta gure burua. Itxaroren ironia izarigabea da, neurrigabea da. Berezko dimentsio duen luma zorrotza da Itxaro Bordarena. Aipaturiko istorio bakoitzaren aurrean Zen flosofiaren pasarte bat paratu du egileak. Horretxek beste dimentsio bat ematen dio eleberriari. Kontratastagarriak dira aipuak, protagonista ezberdinen ideologiarekiko kontrastagarriak.

Liburua umore klabean idatzia dago, baina tragedia bat islatzen du aldi berean. Iparraldeko euskal komunitatearen bilakabide garratza eta ankerra gogotik astintzen du Bordak. Bertako sozietatearen historia garaikidetik eta bere izatetik haste, gaur egungo gaiak ederki eta gupida gabeki lantzen ditu eleberriegileak. Antzina % 100 euskalduna izandako sozietate hori, % 100 Basque bilakabidean doan hori. Gasna Bideak hartu ditu horretarako hizpide. Bide sinbolikoak. Fikzioa eta errealitatean barrena eramango zaituzten bideak. Sartu zaitez beraietan, uda oparo dator eta. Denboraz ari naiz, astiaz eta betaz, alajaina.

Azken kritikak

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Mikel Asurmendi

Nirliit
Juliana Leveille-Trudel

Amaia Alvarez Uria

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Jon Martin-Etxebeste

Gogoan dut
Aritz Galarraga

Mikel Asurmendi

Indarkeriaz
Hannah Arendt

Ibai Atutxa Ordeñana

Poema bilduma
Amaia Lasa

Jose Luis Padron

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Hasier Rekondo

Hostoen hezurdura unatua
Maixa Zugasti

Jon Martin-Etxebeste

Bidea eta zauria
Askoren artean

Igor Estankona

Zeruko belardiak
John Steinbeck

Jon Martin-Etxebeste

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Mikel Asurmendi

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Igor Estankona

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Jon Martin-Etxebeste

Artxiboa

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Hedabideak