kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Orbanak / Juan Ramon Madariaga / Olerti Etxea, 2001

Madariagaren “Orbanak” kaleratu du Olerti etxeak Jon Kortazar / El País, 2001-06-25

Orbanak izenarekin eta Zarautzeko Olerti etxearen babesean, Juan Ramon Madariagak bere lan poetikoaren antologia atera du. Madariagaren lanaren historia ezagutzeko ate eta sarbide dugu Orbanak azken liburu hau.

Lau libururen egile dugu Madariaga. Bosgarrena laster argitaratuko omen du, eta denen berri, labur horixe bai, ematen du liburu txukun honetan.

Ez omen da poesiarik irakurtzen, argitaratu gutxi egin omen da poesia, eta poesia irakurtzeko bide gisa zabaltzen den bigarren pasabidea dugu hau. Lehena musika eta kantarien bidez osaturikoa genuen. Poeta eta musikarien arteko zubian ez da inoiz etenik egon eta azken urteotan zabalago dagoela dirudi.

Errezitaldien helburua zein ote den galdetzen dute batzuk: errezitaldia bera entzun eta kito, edo errezitaldia libururako irtenbide, hona bigarrena. Ez dakit, ez naiz ni erredukzioaren zale eta lehena betetzen bada nahikotzat joko nuke, bigarrena baletor hainbat hobe.

Antologiaren saialdia ez da lehengoz betetzen gure artean, baina dena gutxi izango da garaiotan irakurlea poesiara hurbiltzeko.

Bere lau libururen poema gutxi batzuk aukeratu ditu Madariagak bere lan poetikoaren historia egiteko orduan: Imentzioaren pergarmuak (1989), Galera errepikatuak (1992), Elaien ausardia (1993), eta Argia sortzen den izartegia (1996) izan dira orain arteko bere lanak. Argitaratzear dagoen berri bateko lanak osatzen dute Orbanak liburua.

Euskal poesiaren alorrera agertu zen momentutik ezaugarri finkoak agertu ditu Juan Ramon Madariagak. Gai aldetik gai nagusiak maite ditu, heriotza, maitasuna, paisaiaren eta naturaren ikuspegi zolia.

Tonua aldetik galderak erakutsi ditu, eta tonu elegiakoak adierazten du ondoen, nire ustez, bere agerbidea. Idazkera aldetik, Sarrionandiaren joera ez du inoiz ahaztu eta tonu epikoetan agertu badu tentaziorik, bere idazkerak zubereraren zaletasuna du, eta inoiz Berrizbeitiaren lana ekarri du gogora. Laster du agertzeko bosgarren lana Madariagak eta lan horretan bere bidaietako paisaia garbiak (Everestera igotzeko saioak egiten ditu poetak) utzi du aztarnarik bere lanean.

Garbia da Madariagaren poesiaren neurria eta hizkera, noiz edo noiz estetizismorako eta zailtasunerako makurtzen bada ere bere hiztegia. Sinbolismoaren bideetatik abiaturiko poeta dugu bizkaitarra eta antologia honen bideetan ikusiko du irakurleak zein adierazpen berezia duen poetak.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak