kritiken hemeroteka

7.419 kritika

Azken kritikak

« | »

Bigarren bizia / Pello Zabaleta / Euskal Herriko Unibertsitatea, 1995

Hitzaren egonarria Amaia Iturbide / Euskaldunon Egunkaria, 1996-01-20

Pello Zabaleta erlijio eta filosofia gaietan jantzia da, itzultzaile ere bai (hizkuntzaren materia diren hitzen ezagutzaile aparta), kazetari (hizkuntzaren lasterrean eta zehatzean trebe), irrati-gizon (hizkuntza hitz egiteko gozotasuna eta gustoa, eta hitzen doinua eta musika dakizkiena) eta poeta (hizkuntzaren sintesian aritua).

Bigarren bizia-n (EHU, 1995) Pello Zabaletak orain arteko poema guztiak biltzen ditu. Oinarrizko gaia, giza-baloreena da, giza-konzientzia eta konpromezuarena, justiziarena, Pello Zabaletaren sena etikoa delako, gizakiaz eta gizakiaren aduaz arduratua, gezurra arbuiatzen duena, gizakia bere eskuko izan dadin lehiatzen dena. Zurubi luzean-en (1964-1979) Euskal Herri zapaldua irudikatzeko odolaz mintzatuko zaigu. Gandiaga gogora lezakeen gizona ageri da, gizona nahia eta ezinaren artean itota. Arestiren itzala ere soma daiteke, “etxea”, “harria” edo “egia” dioenean, Joxe Azurmendirena Prometeoaren gaia dela eta, izerdia kopeta baita, lana, kailuak, bizitzeko eta jateko lan egin behar nekea. Alferrikako bertso erreusak-eko (1964-1979) zenbait poematan ezerezaren samina daukagu, barne erraietako mina gizona gizonarekiko borroka anker eta amaigabean. Ezeherri-n (1989) prestutasunaz mozorroturiko gezurrezko gizonen aurka, aprobetxategi eta txaketeroen kontra epigramak, Quevedo gogoan, idatziko ditu.

Sinismenak, ordea, sarritan desengainoa dakar eta apeza izateari utzi egin zion poetari fede-zalantza agertuko zaio (Olerki galduak, 1964-1979). Otoitz erako, esaera zaharren molde zuhurreko eta aipu erlijiosoz (kaliza, lohia, buztina…) jositako poemen ondoan, pena idatziko digu, tristura eta nazka. Bakeaz mintzatuko zaigu, baina bake-moeta askotaz, itxaropenaz, baina itxaropen-moeta askotaz. Baina baita ere maitasunaren ospakizunaz.

Musika hitz klabea da, bizitzaren legea, hitz-joku kateatua, sekretua, lilura, olgeta, argi-printzak, euri fin-atergabea, erritmoa eta denbora zirkularra eta klasikoa.

Denboraz ere dihardu, denbora zirkularraz Oroitzen antosina-n (1986-1987) eta Geroaren memoria-n (1988) iragana berreskuratu eta osatu beharraz (kaleidoskopioa eta argazkia aipatuko dituelarik) geroarekin lotzeko.

Azken poemarioa, Natura hila-n (1992) izenekin batera koloreak datoz, eta nola ez, musika zentzurik sakonenean Goethe bezala amaieran argi gehiago eskatuz.

Lastozko zubia-n (1964-1979) berriro hitzaren aintzin-gibelak, hitzarekiko ametsak eta traizioak. Bere hitza ez da hitz isila, baizik eta aldarrikatua, mami amorratua, labean oratutako ogia.

Pello Zabaleta bere hitzarekin idazle klasikoa dugu, neurri zalea, tradizioarekiko begirunean eta egonarrian bizitua. Hitzaren inguru-minguruan dabilena, hemen usna eta han susma urduri antzean, baina hitza ehizatu ondoren beste bat dena, bizipozez asetua, hitzaren jaun eta jabe. Bigarren bizia etikaren egarria berdintzerainoko lana.

Azken kritikak

Poesia kaiera
Louis Aragon

Joannes Jauregi

Arimaren etorkizuna. Estandar emozionalaren sorrera
Eva Illouz

Ibai Atutxa Ordeñana

Iturria
Unai Elorriaga

Estibalitz Ezkerra

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Javier Rojo

Izendegi hutsa
Fito Rodriguez

Mikel Asurmendi

Naufragoen altzoa
Gorka Setien

Igor Estankona

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Ibon Egaña

Amua
Aritz Gorrotxategi

Javier Rojo

Soinujolearen semea
Bernardo Atxaga

Txema Arinas

Basa
Miren Amuriza

Karmele Beobide Urigoitia

Afrikanerrak
Eneko Barberena

Joannes Jauregi

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Aiora Sampedro

Urre urdinaren lurrina
Jurgi Kintana

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Usoa Alberdi Fernández

Artxiboa

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Hedabideak