kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

Sagarraren hausterrea / Jon Iriberrri / Erein, 1994

Lilura eta abaildura Amaia Iturbide / Euskaldunon Egunkaria, 1995-04-23

“Sagarraren hausterrea” (Erein, 1994) Jon Iriberri-Gerardo Markuletaren bigarren poema liburua dugu, lehenengoa “Larrosak, noizean behin” (Erein, 1990) izan zelarik.

Liburu atarian bi zita daude. Lehenengo zitaren izenburua “Pitzadura” da, poesia mota honetan hitz giltza. Bigarren zitan giro difuminatuzko geruza hedatzen zaigu, barne paisaia nekatu batena, okre koloreko makuluarena, larridura handirik gabe erortzen dena. Bi keinu hauen ondoren poemarioa dator bost ataletan banatua, bost hosto lehorretan, non egileak bere poetika aletuko baitigu eta bere estetikaren berri emango laxo-lasaian.

“Behebarrua-n” sagar beltzaren bihotz hausterrean barneratzen da. Zapuzketaren sentsazioa antzematen da, gabeziaren tristura ed denboraren joana, ahanzdura nagitsuaren eta beharbada-badaezpadako argi uherraren artean. Galdera erretorikoak egiteko parada ere izango du eta geroago errepikatuko diren beste bi ezaugarri dakarkzkigu: musikalitate zizelkatua eta errefrauaren joskera, giro udazkentsuan bilduta. “Bidaiarako kaiera-n” hurbiltasuna edo egunerokotasuna erreskatatzen du eta poesia lirika natural bat lantzeko pausoa ematen. Bihiak bailiren berez erortzen diren hitzen artean malgu mugitzen da idazlea. Eta egunekotasunarekin batera etsipenezko asperdura marraztuko digu, poesiaren neurria ttipitasuna dela eta larrosak gorde ditzagula aholkatuz, belarri ertzera hitanoz xuxurlatu bitartean.

“Sagarraren hausterrea-rekin” bide erdian gaude, hauxe baita poemarioaren izenburua eta motiboa. Markuletak sagarra agertu barik biluztu egiten du, horzkatuz eta horzkatzean bere sinbologia aurkituz. Larrosak noizean behinekoak diren bezala, sagarraren azalaren lilura lipar batekoa da, barruan hausterrea baitago, beraz poetaren aho-dastamena desioz eta damuz bustita lagatuko da. Abaildurak lilura estaliko du baina naturaltasunaz, naturaltasuna baita agian tonu poetiko mota honen berrikutza estimagarrienetako bat. Atal honetako poemen erritmoa trinkoa da, errefrauen egiturari esker. Gehienak poema laburrak izanagatik ere, ez dute premia larriko oharren kutsurik, berez limuritako lerroak dira.

“Jolastokia” maitasunari buruzko poemak ditugu, erdi esna eta erdi lokartu antzeko dekorazio delikatu baten baitakoak eta zertxobait ingenuoak, ingenuitatea absurduaren alde olgatia eta debeku gabea baita.

“Ganbara-n” poesiaren ttipitasunaren altxorrari egiten dio berriro oroimen.

Orokorki begira, nire aldetik bi puntu ekarriko nituzke ostera ere: lehenengoz, musikalitatea adjetibo zainduez eta fonerna aukeratuez brodatutako lerroz lerroko baratze honetako erregina, eta bigarrenez hitanoa, tonu intimoaren laguntzaile.

Izan ere, “Sagarraren hausterrea-n” Gerardo Markuletak iritzi emaile ohartua ezezik, belarri fineko poesiaren zale ere badel abisatzen digu.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak