kritiken hemeroteka

7.096 kritika

Azken kritikak

« | »

Sagarraren hausterrea / Jon Iriberrri / Erein, 1994

Lilura eta abaildura Amaia Iturbide / Euskaldunon Egunkaria, 1995-04-23

“Sagarraren hausterrea” (Erein, 1994) Jon Iriberri-Gerardo Markuletaren bigarren poema liburua dugu, lehenengoa “Larrosak, noizean behin” (Erein, 1990) izan zelarik.

Liburu atarian bi zita daude. Lehenengo zitaren izenburua “Pitzadura” da, poesia mota honetan hitz giltza. Bigarren zitan giro difuminatuzko geruza hedatzen zaigu, barne paisaia nekatu batena, okre koloreko makuluarena, larridura handirik gabe erortzen dena. Bi keinu hauen ondoren poemarioa dator bost ataletan banatua, bost hosto lehorretan, non egileak bere poetika aletuko baitigu eta bere estetikaren berri emango laxo-lasaian.

“Behebarrua-n” sagar beltzaren bihotz hausterrean barneratzen da. Zapuzketaren sentsazioa antzematen da, gabeziaren tristura ed denboraren joana, ahanzdura nagitsuaren eta beharbada-badaezpadako argi uherraren artean. Galdera erretorikoak egiteko parada ere izango du eta geroago errepikatuko diren beste bi ezaugarri dakarkzkigu: musikalitate zizelkatua eta errefrauaren joskera, giro udazkentsuan bilduta. “Bidaiarako kaiera-n” hurbiltasuna edo egunerokotasuna erreskatatzen du eta poesia lirika natural bat lantzeko pausoa ematen. Bihiak bailiren berez erortzen diren hitzen artean malgu mugitzen da idazlea. Eta egunekotasunarekin batera etsipenezko asperdura marraztuko digu, poesiaren neurria ttipitasuna dela eta larrosak gorde ditzagula aholkatuz, belarri ertzera hitanoz xuxurlatu bitartean.

“Sagarraren hausterrea-rekin” bide erdian gaude, hauxe baita poemarioaren izenburua eta motiboa. Markuletak sagarra agertu barik biluztu egiten du, horzkatuz eta horzkatzean bere sinbologia aurkituz. Larrosak noizean behinekoak diren bezala, sagarraren azalaren lilura lipar batekoa da, barruan hausterrea baitago, beraz poetaren aho-dastamena desioz eta damuz bustita lagatuko da. Abaildurak lilura estaliko du baina naturaltasunaz, naturaltasuna baita agian tonu poetiko mota honen berrikutza estimagarrienetako bat. Atal honetako poemen erritmoa trinkoa da, errefrauen egiturari esker. Gehienak poema laburrak izanagatik ere, ez dute premia larriko oharren kutsurik, berez limuritako lerroak dira.

“Jolastokia” maitasunari buruzko poemak ditugu, erdi esna eta erdi lokartu antzeko dekorazio delikatu baten baitakoak eta zertxobait ingenuoak, ingenuitatea absurduaren alde olgatia eta debeku gabea baita.

“Ganbara-n” poesiaren ttipitasunaren altxorrari egiten dio berriro oroimen.

Orokorki begira, nire aldetik bi puntu ekarriko nituzke ostera ere: lehenengoz, musikalitatea adjetibo zainduez eta fonerna aukeratuez brodatutako lerroz lerroko baratze honetako erregina, eta bigarrenez hitanoa, tonu intimoaren laguntzaile.

Izan ere, “Sagarraren hausterrea-n” Gerardo Markuletak iritzi emaile ohartua ezezik, belarri fineko poesiaren zale ere badel abisatzen digu.

Azken kritikak

Hitzen ahairea
Gotzon Barandiaran

Mikel Asurmendi

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Amaia Alvarez Uria

Aramotz
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Maitalea
Marguerite Duras

Joannes Jauregi

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Ibon Egaña

Poesia kaiera
Al Berto

Javier Rojo

Poesia kaiera
Alejandra Pizarnik

Peru Iparragirre

Pausoa noiz luzatu
Andoni Egaña

Amaia Serrano Mariezkurrena

Beltzak, juduak eta beste euskaldun batzuk
Joxe Azurmendi

Javier Rojo

Emakume burugabea
Antxiñe Mendizabal Aranburu

Jose Luis Padron

Azalberritze bat
Esti Martinez Diaz de Cerio

Igor Estankona

Sekula kontatu behar ez nizkizun gauzak
Iban Zaldua

Aiora Sampedro

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Joannes Jauregi

Maitalea
Marguerite Duras

Hasier Rekondo

Artxiboa

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Hedabideak