kritiken hemeroteka

7.591 kritika

Azken kritikak

« | »

Arrotza paradisuan / Inaki Irazabalbeitia / Elkar, 1991

Izar arteko merkatari baten abenturak Edorta Gonzalez / Euskaldunon Egunkaria, 1991-06-01

Arrotza Julius merkatari intergalaktikoa da, arazorik gabe bizi eta bere astruntzian titanioa eramaten du ohizko bidaia batetan. Lasaitasuna piratek eta neurri batez ere protagonistaren inkopetentziak apurtzen dute, honen ondorioz bere astruntzia noarezean gelditzen da eta galaxiako txoko galdu batetaraino iritsiko da, planeta atzeratu batetara, paradisura hain zuzen. Baina paradisuko nekazari gizarte idilikoan gatazkak daude, zilarrezko gazteluko jauntxo esplotatzaileak alde batetik eta maltzurrrak —urdinak— bestetik, gainera nekazari inozenteak erdi erdian harrapaturik. Guzti honekin egingo du topo Juliusek, bere gizarte aurreratuaren abantaila teknologiko eta ohitura nahiz portaera txit desberdinekin. Tupust egitean bi zibilizazioen arteko kontaktuan teknologikoki atzeratuena beti aterazten da galtzaile.

Liburuan umore eta ironia fin fina nabarmentzen da, esaterako Euskal Herrian ederki ezagutzen dugun Kaxiano itsua abentura galaktikoan —hori bai, giro egokian— kokatzen duenean. Beste xehetasun batzuk, pertsonaien izen euskaldunak, euskal esaerak, eta abar… oso lagungarri gertatzen dira zientzi fikziozko nobelari ukipen euskalduna emateko, arlo horetako beste euskal idazleen joerari —izen eta giro aseptikoari— kontrapuntu egokia ematen diolarik. Literatur arlo honetan dihardugun euskal idazleok jorratu beharko genukeen bidea, ezbairik gabe, euskal zientzi fikziogintzari izaera propioa emateko.

Liburuan Tolkienengandiko eragina nabaritzen da noizbehinka: Erdi Aroko giroa isladatzean, pertsonai zintzoen bihotz ona erakustean edota maltzurren —urdinen— izen onomatopeikoetan, Gudruk adibidez.

Maitasuna, garbia eta arazorik gabekoa, Piarres eta Oihana, bi pertsonai nagusien artekoa da eta Juliusek Oihanerengana une batez sentitzen duen grina ez da argumentua eta pertsonaien inozentzia urratzera iristen, triangelua beraz ez da agertzen, hots, zintzoa beti zintzo eta maltzurra beti maltzur.

Laburtuz, egun gutxitan, gogoz eta buruhausterik gabe udako oporretan lasaikiro irakurtzen den liburu horietakoa dela esango nuke.

Azken kritikak

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Artxiboa

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Hedabideak