kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Legez kanpo / Laura Mintegi / Elkar, 1991

Ez zegoen horrenbesterako Gerardo Markuleta / Euskaldunon Egunkaria, 1991-04-27

Ene ustetan, liburu baten argitalpen eta kaleratzeari honelako aurrezurrunbilo, biktimismo eta egileak berak aldez aurretikako kritika gogorren iragartzearen aurrean (elkarrizketetan adierazitakoaz gain, artikulu bat!? idatzi zuen L. Mintegik bere burua zuritu eta ez-dakit-zein-etsairen aurka irakurleen konplizitatea eskatu asmoz), kritikoak egin dezakeen gauza bakarra da, testura bertara jo eta artifizialki sortutako kontestu horren iruzurrean ez erortzea.

Gaia (tortura) omen da nobela kritikoen harrapakin errez bihurtuko duena. Eduardo Galeanoren “Días y noches de amor y guerra”, adibidez, irakurria duen edozein samur konturatuko da planteamendu horren injenuitateaz. Bestetik, egun-eguneko eta hemen-hemengo irakurketa politikoa, urrutira jotzeko beharrik gabe eta nerea baino gibel handiagoxea izanda, nobelatik bertatik ateratako esaldi batez birrindu zitekeen: “Ba ez dakit zergatik batzuren mina besterena baino garrrantzibakoagoa den” (48). Ez naiz beraz, honetaz arituko.

Nobela arin irakurtzen da baina, zoritxarrez, hori ez da beti kalitatezko prosaren sinonimo. Hizketa lau-laua, ia erabat funtzionala darabil, sujerentziarako ahalmen eskasekoa (eta normalizazioaren bidean dagoen hizkuntza batean onartezinak diren sintaxi eta ortografi gorabeherak).

Fikzioa bi planotan dago banatua: lehen fizkioan, umetako lagunen arteko harremana, tortura salaketapean dauden goardia zibil batzuren defentsa daraman abokatua bata eta bizimodu arrunta daroan gizona bestea. Azken honek betetzen du narratzailearen papera fikzioaren lehen mailan.

Bigarren maila, abokatua idazten ari den polizi-nobelak osatzen du: argumentua oso orijinala ez bada ere, jakinmina sortzen du tarteka agertzen diren atal motzen teknikaz. Baina kurtsiba ez da nahikoa narrazio maila ezberdinak sortzeko: narratzaile bien errejistroak oso antzerakoak dira eta honek min egiten dio nobelaren sinesgarritasunari. Baita lagun bien arteko elkarrizketa zenbaitek ere (123. orr.).

Benetan, ez zegoen horrenbeste zarata atera beharrik.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak