kritiken hemeroteka

7.355 kritika

Azken kritikak

« | »

Terrala / Patxi Ezkiaga / Sendoa, 1990

Elorri eta Terrala Angel Zelaieta / Euskaldunon Egunkaria, 1991-02-23

Gure arteko literaturak bi poema-liburu dauzka, gutxienez, hots dardarkariz titulatuak: Bitoriano Gandiaga-ren “Elorri” eta Patxi Ezkiaga-ren “Terrala” hau.

Azken hau bi partetan partitua da, itxuraz ezeze, mamiz ere, geure ustez: lehena (titulu orokorrik gabea) eta bigarrena, “Loiola auzoko Blues”.

Gipuzkoarrek ohi dutena legez (Patxi Legorreta-koa da), ba ditu “-a” organikoarekin istiluak: “lotsik”, “gerorik”… idazten du. Poesigintzak dauzkan zenbait arazo (euskaraz), berriro ere lehenean agertzen dira: sinalefak aukeran daude, “ta” eta “eta”, “-ke-” eta “-kee-” idazten da, segun neurriak zer eskatzen duen.

Darabiltzan metroak ugariak dira: lantzen ditu oktosilaboak, endekasilaboak, zortziko txikiak, handiak… Gehienetan, “zuriak”, zenbaitetan asonanteak eta inoiz —oso gutxitan— kontsonanteak. Neurri ugarienak, libreak dira; baina erabilten dira, baita ere, kuartetoak, tertzetoak, bikotzak, espazialak eta besteren bat. (Ez dago modan, bistan da, hitz neurtu eta hoskidegorik.) (Egia da, jakina, JRJ-ek zioela nahi duzuna esateko, librea; poemak berak nahi duena esateko, neurtua.) Kodigoa, gehienetan, kasik beti, zuka da; gutxi batzutan, hika.

Gorago bi zatitan banaturik ikusten dugula esan badugu ere, ba dauka batasun bat: “porlanaren poesia / suburbanoa” izango litzateke objetoa, eta sujetoa “zergatik onartu behar dudan / zurrunbiloan naraman ibaia”, beraren buruari galdetzen diona.

Gandiaga-ren “Elorri”n bezala, aliterazio bortitzak gogor hots egiten dute: “abaraska ta horbela zikin, zaztar, ziztrindua”, eta hiperbole eta patetismorako joera —pulpitoa erabili dugunoi nekez galtzen zaiguna— agirikoa da: “arraun ustelak kresalak janak / edozein itsas bazterran.”

Nire gustorako bigarren alderdia, Loiola-ko hori, airosoagoa eta sineskarriago da; aire surrealista batzutan, argumentu deskriptiboa bestetan, Lizardi-ren oihartzun handia (“Berriro igo naiz”…), intimismo xamurra (“…zoriontzen ninduen / amodio baten amaiera”),…

Azken egun hauetan bi liburu irakurri ditut batera: J. Gil de Biedmaren autobiografia eta Patxi-ren hau: batak esan nahi zuena dioelakoan nago, eta besteak inguruak esatera behartzen duena. Irakur itzazu, irakurle: atsegin izango zaizkizu.

Azken kritikak

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak