kritiken hemeroteka

7.871 kritika

Azken kritikak

« | »

Izaina / Jokin Urain / Barrutik, 1990

Borroka Jose Luis Otamendi / Argia, 1991-02-24

Ameskaiztoei ihesbide erosoa eritziko diezu infernuaren itzalean idatzitako konfesio hauen aurrean. Hogeitalau testuok parabolak dira gehien bat, plazarik gabeko “kartzelako gaiak”, behin eta berriz, jo eta jo taigabe. Jokin Urain idazlea preso dago. Euskal idazle preso-atzerriratuen belaunaldiaren azken emaitza trinkoa dugu “Izaina”.

Bestiario gotikoetatik jaulkitako munstroak dabiltza orriotan, armiarma-mihise izoztuz estaltzcn ditu munstroak giza gorputzak, ordu zintzoak eta ordu gaiztoak daude korridore infinitoetan, otarrain hat bezain manikeoa da zerua. Idazleak bere buruaz haruntzago nahi du jo, horretarako besteren sufrikario-esperantzekin egingo du bat, eta irakurleari aukera gutxi damaio: kanpotik ala barrutik zarratu atea. Samurtasun potin minbera bakarrak kanpoko oroitzapenetan datozkigu. hala ere haurtzaroko zelaiek ezin dute ziegetako errutina lazgarria redimitu.

Izainaren baitan giza-harreman sendoena gorrotoa da, ez daiteke bestela nekaldi horren zama arindu. Gorrotoaren apologia egiten da, presoen elkar hartzearekin batera hori bait da zutik irauteko sendagai. Kontaketaren arian narratzaileak batpatean lehen pertsona pluralean darabil. Mundua esplikatu nahi da eta bizitzeko moduko barruti kolektibo bilakatu; banaka salbatzerik ez dago.

Ameskaiztoek zafratzen gaituzte goi eta behe, ezker-eskuin. Gizarratoi, gizatxakurrek ez digute aterrunerik emango horizontean jotzen duten orrialde krudelotan. Tonua alegoriazkoa da, mortala.

Hala ere, batzutan Urainek oroitzapen kartzelako errealitate eskuragarriez idazten dizu zuzenean. Pasarte “errealista”otan ageri da idazlea bere goien gradoan, hunkipen handiko lerroek urratzen dute papera. Urain mutikoari haizea mintzo zaio sasi artetik behiala Poe-ri belea bezala, oraingoan ordea poetak ez du “never more”rik aditzen, esperantzak odoldutako “agian, agian” baizik.

Irakurketa desberdinak egin dakizkioke liburuari, klabe anitzak ditu eta, behar bada, berdaderoak bat baino gehiago. Laberintoan barrena hasitako txango iniziatiko baten buruan libertadea dagoke. Baina oraingoz amaitzeke geratu da liburua, eta Jokin Urainek esaten digu zergaitik: “Idazki batek ezin buka lezake amaitu ez den bidaia”.

Azken kritikak

Mamu eratortzeko moduak
Juanjo Olasagarre

Asier Urkiza

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Nagore Fernandez

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Paloma Rodriguez-Miñambres

Nikole bijotzekua
Edorta Jimenez

Mikel Asurmendi

Bihurguneko nasa
Uxue Apaolaza

Irati Majuelo

Euri zitalari esker
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Hasier Rekondo

Ogia eta zirkua
Irati Jimenez

Paloma Rodriguez-Miñambres

Totelak
Fermin Etxegoien

Asier Urkiza

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Paloma Rodriguez-Miñambres

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Txema Arinas

Bihotza negar eta irri
Maryse Conde

Irati Majuelo

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Igor Estankona

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Jose Luis Padron

Artxiboa

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Hedabideak