kritiken hemeroteka

7.474 kritika

Azken kritikak

« | »

Ilargia putzuan ageri / Rafa Egiguren / Erein, 1990

Kontrakoen jokoan barrena Mari Jose Olaziregi / Euskaldunon Egunkaria, 1991-01-05

“(…), “dakigunik ez badakigu, hobeto”, esan omen zuen inoiz Lao Zhu zaharrak” (345. or.). Ahaztu beharrak larritzen zuen taoismoaren aita nagusia. Ikasi beharra, aldiz, itogarri suertatu zen zikutaren beso hilgarrietan atseden hartu zuen greziar filosofariarentzat. Hemen kokatu nahiko nuke Rafael Egigurenen lehenengo nobela honetako bidaiari hasiera ematen dion gatazka: ikastea / ahaztea, abiapuntu berrien bi alderdiak.

Eta bidaia aipatu badut nobela honetan duen funtsezko pisuarengatik izan da. Esan daiteke ekialde urrutira egindako kanpo-bidaia pertsonaia desberdinengan ematen den barru-bidaia bilakatzen dela.

Narratzaile-biltzaileak Beijingeko (Pekin) bere egoitzan topatzen dituen koaderno eta gutunek pertsonaien kontaketei bide ematen diete. Kontaketa hauek, bere sortzaileari dagokion idazkeran aurkezten zaizkigularik, ahots aberastasun izugarriz betetzen digute nobela: markinarraren eleketari Hernanikoaren hizkera arinak darraio, edo sukaldari frantsesaren euskara frantsestuak… Bakhtinek aspaldi iragarritako kontzertu polifonikoa… Polifoniaren atzean dagoen ikuspuntu aberastasuna.

Aipatu kontakizun horiek iraganean kokatzen dira eta narratzaileak bere egonaldiari dagokion egunkari moduko kontaketan tartekatzen dizkigu. XIX. mendeko nobela klasikoenetatik ateratakoa dirudien “kontalari guztiahaldun” honen “gaiztakeria narratiboen” (nolabait deitzeko) atzean kontrakoen etengabeko oreka dakusagu.

Nolanahire, bilduma honek biltzen dituen izaki desberdinen bizitza eta pasadizoetan, oinarrian arrazoi desberdinengatik martxan jartzen diren ihesak deskribatzen zaizkigu. Arrazoi eta gorabehera hauen artean Txinarantz abiatutako euskaldunen kasua topa dezakegu. Euskara, politika, giza-ohiturak… itogarri bihurtzen direnean, ekialdea misterio erakargarri bilakatzen da.

Baina topikoak baztertuz, gauza berrien liluraren atzean oinarrizkoa suertatzen zaion baieztapena iradokitzen du bidaiariak: Ying / Yang delakoa, kontrakoen onarpena… Nobelaren hasieran eta bukaeran birkontatzen zaigun gertakizunak, Zikloa osatuz, bidaia helmugara iritsi dela adierazten digu.

Nobela atsegina, interesgarria, irakurle honek gustora irakurri duena.

Azken kritikak

Errua eta maitasuna
Markos Zapiain

Aritz Galarraga

Gauez harrizko zubiaren azpian
Leo Perutz

Joannes Jauregi

Minareteak Urdaibain
Jose Mari Pastor

Aiora Sampedro

Andrezaharraren manifestua
Mari Luz Esteban

Iratxe Esparza

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Alex Uriarte

Poesia kaiera
John Berger

Javier Rojo

Ahanzturaren bezperan
Mikel Arruabarrena Larrarte

Irati Majuelo

Miren eta erromantizismoa
Ramon Saizarbitoria

Xabier Etxaniz Erle

Amua
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Pentaedroa
Kartxi - Txema Garcia-Viana

Javier Rojo

Hondarrak
Ruben Sanchez Bakaikoa

Txema Arinas

Aitaren etxea
Karmele Jaio

Amaia Alvarez Uria

Txipiroiak bere beltzean
Rafa Egiguren

Aiora Sampedro

17 segundo
Kirmen Uribe

Joannes Jauregi

Artxiboa

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Hedabideak