kritiken hemeroteka

8.031 kritika

Azken kritikak

« | »

Axularren historiak / Axular / Pamiela, 1998

Axularren prosa erakusgai Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1998-11-28

Euskal irakurlerik ez dago Axular idazlea nor zen ez dakienik. Klasikoetan klasikoena da, klasiko asko dagoen herri honetan. Predikamendu handia izan zuen bere garaian, eta gerora ere bai. Gero izenburuko liburua idatzi zuen, liburu ospetsua inondik inora. Adituek goi mailako prosatzat dute liburu horretakoa, eta hala da egia esan. Liburuan murgildu nahi duen irakurle zein euskaltzalek beti aurkituko du harri eta zur eginda utziko duen pasarteren bat. Denborak urdindu ez duen liburua baitugu Axularrena.

Axularren liburua askok aztertu dute. Bat aipatzekotan Villasante jauna aipatuko nuke, berak egin baitzuen aspaldi Geroren jorratze sistematikoena. Villasanteren Axularren Hiztegia baliagarri zaio oraindik ere, euskaraz ongi idatzi nahi duenari. Axularren historiak liburua argitara eman duena ez da, aitortu beharra, nolanahiko ikerlaria. Axularren prosaren aztertzaile izanik, ondotxo ezagutzen ditu liburuaren zoko guztiak, eta autoritatez erakuts ditzake besteoi konturatzeke pasa zaizkigun pasarteak.

Ez da lehen aldia klasiko bat hartu eta haren obran dauden historia txikiak argitaratzen direla. Alberdaniak hori egiten dihardu. Iztueta, Agirre Asteasukoa eta Tartas hurbildu egin dizkigute, gureagoak bihurtu ere bai, dena esatea zilegi bada. Garaia zen beraz Axularrekin beste hainbeste egiteko, izan ere Axularren liburu famatuan historia asko baitaude, esan nahi zuena bermatzeko eredu gisa hartutakoak denak. Historia horiek ez dira Aularrenak, baina Sarako erretoreak moldatu egin zituen, publiko zabal batengana iristeko.

Garaiko gustuaren araberako historioak dira, boladan baitzeuden orduan adibideen eta etsenpluen liburuak, historia zaharrak kontatzen zituzten beste liburuetatik ateratakoak. Orduko erretorikak maiteak baitziutuen greziarren eta latindarren bizitzari buruzko anekdotak, haien gertaerak, sinesturik baitzeuden kultura mailan ez zegoela haiek baino egokiagorik bizimodu klase bat adierazterakoan. Kuriosoa da azpimarratzea pentsalari katolikoek nola hartzen zituzten paganoen hsitoria haiek, nola egokitzen zituzten beren dotrinara.

Gaika ordenatu ditu egileak Axularren historia hauek, eta egia esan oso errazten dute horrela irakurketa bera.

Azken kritikak

Landura
Jose Luis Otamendi

Maddi Galdos Areta

Samuel eta Slawo
Karlos Linazasoro

Aitor Francos

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

Jose Luis Padron

Liztor mutanteak
Santi Leone

Mikel Asurmendi

Landura
Jose Luis Otamendi

Jon Martin-Etxebeste

Amaren heriotzak libreago egin ninduen
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Feminismoa denon kontua da
Bell Hooks

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Jon Martin-Etxebeste

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Amaia Alvarez Uria

Desertuan behatxuloa
Anjel Lertxundi

Ibon Egaña

Araka ditzagun gure bazterrak
Askoren artean

Jon Martin-Etxebeste

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Artxiboa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

Hedabideak