kritiken hemeroteka

7.584 kritika

Azken kritikak

« | »

Hau mundu arrano hau / J. B. Bilbao "Batxi" / Susa, 1997

Portuetako kronikak Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1998-03-14

Zenik ez nekien. Aditzerarik ere ez nuen. Horra hor egia. Aitortu behar dut ez naizela ibiltzen artxibategietan edo hemeroteketan paper zaharrak miatzen, belatz begiez han-hemen zer aurkituko. Paper berri zuriak ugari baititut bazterretan, horko horituen bila hasi gabe. Liburu honetako hitzaurrean Iñigo Aranbarrik eta Koldo Izagirrek esaten dutenez, hogeita zortzi urte zituela hil omen zen (1916ean, gerra-urtean) itsasoan itota, itsasontzia galduz batera.

Liburuan ez dira “Batxi” Bilbaoren kronika guztiak argitaratu. Edizioaren prestatzaileek aintzat hartu dituztenak baino ez. Landu ere bai testuak: jatorrizko akatsak zuzendu, zenbait neologismo kendu. Oro har erdi-bide bat aukeratu dute, bizkaiera batutik euskara batura doana. Aldaketak, itxuraz, ez dira ugariak izan, bizkaierazko testu jator eta bitxia balitz bezala irakurtzen baita liburua. Zenbait aditz-erak, zenbait hatxek, zenbait joskerak, salatzen dute “Batxi” ez zen garaiko eskuek ukitu dituztela hark atondutako hitzak.

Ondorioa polita da. Liburu atsegina eta erraz irakurtzekoa, prosa suelto eta arina, labur eta motz esateko. Kronika hauek bitakora-kaiera horien antzera daude antolatuta. Itsasontziak geldialdia egiten bazuen porturen batean, han zegoen “Batxi” ikusten zuena kontatzeko. Eta horrelakoetan gertatzen den legez, kurioso samarra bada, berezia ere bai batzuetan, idazleak ikusten duena, areago da ikusten ez duena edo kontatzen ez duena. Idazlearen ikusmira gehienetan mugatua dela esango nuke: kaia, kaialdea, marinel mundua, merkataritza, itsasontziak, oporketa… Bisitatzen duen herrian gehiegi sakondu gabe. Dena dela, haren aldera esan behar, zorrotza zela bere iritzietan, arranoak berez diren bezala: inongo eskolatan ikasten ez den senaz horretara emanak.

Batzuetan, ordea, berri batzuk ematen ditu aske samarrak, laburrak tamalez. Edo gertakariren batek gogora ekartzen dio berak ezagututako gertakari antzekoren bat. Horiek, irrigarriak normalean, gatz eta piparrez kontatuak daude. Ipuinak dira ia. Eta diren bezala hartu behar.

Azken kritikak

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Bitakora kaiera
Ibon Sarasola

Mikel Urkixo Aierdi

Zendabalitz
Erika Elizari

Alaitz Andreu

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Marta Goikoetxea

Miserikordia etxea
Joan Margarit

Jose Luis Padron

Argiantza
Pello Lizarralde

Aiora Sampedro

Hotz industriala
Julen Belamuno

Joannes Jauregi

Hotz industriala
Julen Belamuno

Ibon Egaña

Artxiboa

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Hedabideak