kritiken hemeroteka

7.399 kritika

Azken kritikak

« | »

Uzta gorria / Dashiell Hammett (Xabier Olarra) / Igela, 1996

Jenero beltzaren maisu-lana Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-12-21

Poza hartzen du batek, eta ez nolanahikoa, Dashiell Hammett lagunaren (literaturzale guztion lagun, adiskide eta amorante baita) Uzta Gorria euskeraturik ikustean; eta are pozgarriago gertatzen zaio irakurri ahalean konturatzen denean euskararena ez dela tramite hutsa, zenbaitetan, sarri askotan, gure herri tristementean elebidun honetan izaten den bezala. Irakurleak testuaren gozotasunari erreparatuko dio, nahiz eta nobelaren nondik norakoak krudelak bezain hitsak izan, eta pertsonaiek hartzen dituzten ibilbideak, latzak, erpinak, baina hizkuntzak gogor eusten dio erronkari, eta euskaraz irakurtzen duenak, gozatzeaz gain, une polit asko pasatuko ditu hasieratik bukaeraraino. Eta ez zaio damutuko euskaraz irakurri izana. Itzultzeko nekeak hartu dituena Xabier Olarra da. Jim Thompson, Horace Mc Coy, James M. Cain eta abar dira lehenagotik euskaratu dituena.

Itzulpenari buruz xehetasun gehiagorik ezin dut eman. Ez izanik itzulpengintzaren teoriko, ezta arte eder horretako aditu ere, nekez esango nuke ezer probetxuzkorik, edo tajuzkorik, edo kontuan hartzekorik; baina irakurle gisa, eta testua aspalditik ezagutzen duenaren ikusmira urrunetik, esan dezakedana da denbora desagertu egiten dela liburua irakurtzean, eta beste ezerk ez duela garrantziarik, liburua amaitzeak baino. Eta amaitutakoan nahi luke luzeagoa izatea, gutxitan hartzen baita liburu bat halako plazerrez, halako indarrez.

Indarra du, zalantzarik ez, Dashiell Hammettek idazteko orduan, eta indar hori bera, edo agian gehixeago, ematen dio liburuari. Idazle gutxi dira amerikar hori bezain trebeak jenero beltzean (Chandler akaso), eta batek susmoa dauka beste edozein jenerotan aritu izan balitz, beltzean aritu beharrean, urrutira iritsiko zela. Gertatzen da, jenero beltza, ikusgarria egiten dela zineman, eta askotan zinema bera du helburu. Kritikariek zein idazle-jende berezi batek ez du begiko literatura beltza, azpiko jenerotzat baitaukate.

Eta ez da horrela. Dashiel Hammett maisua dugu bere ofizioan. Oso ondo menderatzen du elkarrizketaren tonua, esaldi labur baina borobilak idatziz. Eta badaki zer den suspensea, eta zein den erritmorik egokiena nobela batentzat. Bonbezia handirik gabe, gainera. Istorioak ibaiaren abiada hartzen du, ura ugari bota izanagatik bere bidean kabitu ezinean dabilenean bezala. Azkenean, nonbaitetik lehertu.

Azken kritikak

Moio - Gordetzea ezinezkoa zen
Kattalin Miner

Amaia Alvarez Uria

Itzuliz usu begiak
Anjel Lertxundi

Joannes Jauregi

Iturria
Unai Elorriaga

Aiora Sampedro

Zeldak
Elena Olave

Javier Rojo

Susmaezinak
Itxaro Borda

Estibalitz Ezkerra

Irautera
Castillo Suarez

Alex Uriarte

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Untz Ohe

Miñan
Amets Arzallus Antia

Irati Majuelo

Hiru gutun Iruñetik
Patxi Zubizarreta

Amaia Serrano Mariezkurrena

Poesia kaiera
Louis Aragon

Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

Javier Rojo

Goldsmithen ikaslea
Joxean Agirre

Txema Arinas

Poesia kaiera
John Berger

Igor Estankona

Zorioneko familia
Iñaki Irasizabal

Aiora Sampedro

Artxiboa

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Hedabideak