kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Galdu arte / Juan Luis Zabala / Susa, 1996

Gaztetxean Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-11-09

Behin Batean Azkoitiko gazte batzuek bildu eta gaztetxea sortu zuten etxe abandonatu bat horretarako hartuz. Ekintza hark eta ondoren etorri zirenek herrian ordura arte bizi zen pakea aldatu zuten. Gaztetxearen kronika dugu, batetik, Juan Luis Zabalaren nobela hau, idazle bera izan baitzen kontatzen dituen gertaera guztien lekuko eta partaide. Areago, nobelan bertan pertsonaia gisa azaltzen zaigu, “Pipi” ezizenez, eta detaile hori, narrazioari laguntza handia emateaz gain, polita iruditu zait.

Baina ez da bakarrik gaztetxeari edo bertara bildu ziren neska-mutilei buruzko istorioa. Juan Luis Zabalak berak sarrerako hitzetan azaltzen duenez, “ez da Azkoitiko gaztetxeari buruzko liburua, Azkoitiko gaztetxean girotutako nobela baizik”. Batez ere, Xeperen istorioa da, pertsonaia ilun, isil, uzkur, izua, haseratik definitzen duten moduan. Xeperen inguruan dago nobela egitaratuta, eta Xepe da pertsonaiarik nagusiena: marjinala, inondik ere; errebeldea, baina bere errebeldiaren nondik norakoa, bere errebeldiaren iturria non dagoen ondo ez dakiena; bizitzeko gogo izugarria duena, baina era berean, gauza da heriotzaren etxean ate joka ibiltzeko, eta azkenik, azkena…

Narratzaileak lehen lerrotik garbi uzten digu zein den pertsonaia bere nobela, zeinek daraman nobela behar duen narrazioaren haria eskutik hartuta. Gaineranztekoak, eta pertsoanaia ugari biltzen dira azkenik, pertsonaia nagusiaren kontrapuntu dira, haren jokaera kokatzen eta ulertzen laguntzen dutenak.

Liburua leituta batek baino gehioagok pentsa dezake kronika zehatz eta xehea dugula “Galdu arte” liburua, baina ez da hala, nahiz eta Juan Luis Zabalak nobela aurrera eramateko erabili duen teknikak horixe pentsarazi. Izan ere, zehaztasun-itxura ematen die idazleak bai elkarrizketei, bai deskripzioei, baita bestelako elementuei ere (musikak garrantzi handia du nobelan), den-dena kontatu nahiko balu bezala, eta hor dago, nire iritzian, akatsa. Lerro bakar batez edo deskripzio soilez konpon zitekeena batzuetan luzatu egiten du gutxi aportatzen duten elkarrizketak sartuz. Horrek ez du esan nahi kontatutakoa gertatu ez zenik, baina hain dira labainkorrak fikzioaren eta errealitatearen arteko lur mugarriak!

Bestalde pertsonaia marjinalen hizketamodua ederki ekarrita dagoela esango nuke. Bizia da nobela hau.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak