kritiken hemeroteka

7.224 kritika

Azken kritikak

« | »

Mundu mingotsa / Josef Skvorecky (Karlos Cid) / Alberdania, 1996

Ipuin-hautaketa Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-10-19

Josef Skvorecky (ahoska bedi Iosef Skvoretski) ez da oso ezaguna gure artean. Gaur egun Kanadako Toronton bizi da, hango unibertsitatean irakasle. Liburu batzuk gaztelaniaz argitaratuta daude, eta horien artean aipatuko nuke Koldarrak izenekoa, mardula eta sujerentea inondik ere. Itzultzaileari buruz ere hitz batzuk esan nahi nituzke. Carlos Cid du izena eta ez da bakarrik ezaguna euskaratu dituen liburuengatik: Haseken Xveik soldadu onaren menturak, Kunderaren Amodio barregarriak. Bera izan da M. Holub poeta zoragarria gaztelaniaz irakurgarri utzi diguna. Nahi duenak dasta beza “Catedra” etxeak kaleratutako Poemas liburua.

Datu askorik ez dugu, nik ez behinik behin, Skvoreckyri buruz. Haren liburuak irakurrita somatzen da Cortazar gaisotzeraino erasan zuen zaletasun berak hartua daukala, jazzak hain zuzen. Eta ortodoxia guztietatik, izan komunismoak ezarritakoa edo eta besteena, ihes egiteko gogoa, hori ere bai. Ihes fisikoa neurri batean, 1969an Txekoslovakiako lurretatik alde egin baitzuen, baina ez hizkuntzatik. Horixe gertatzen zaie (zaigu) hizkuntza txikiko idazleei, nahita ere hizkuntza beti soinean, eta bihotzean.

Mundu mingotsa, itzultzaileak berak esaten digunez, ipuin bilduma da. Idazleak berak eginikoa, neurri handian. Juduak ditu protagonistak: Txekoslovakiako juduen patu bera jasango dute (itxidura-zelaiak, holokaustoa…). Baina ez da holokaustoari buruzko liburua. Aipatzen da, bide nabar; hala ere ez da idazlearen helburua leku zehatz horretan zentratzea bera istorioak. Lehenagoko garaia, juduak denok bezalako pertsonak izan zirenekoa, deskribatzea nahiago du. Eta horretan da Skvorecky maisua. Hitz gutxitan, adjetibo urriekin, sotil bezain natural, mundu bat ekartzen digu gure oroimeneko ate joka. Idazteko moduagatik (ez da ahaztu behar ipuinotako kontalaria mutiko bat dela) Maupassant eta Babel etortzen zaizkigu burura. Haiek ere ternura handia erakusten dute pertsonaien aurrean. Idazle txekiar honek galtzaileen istorioak kontatzen dizkigu: izen asko, bizitza asko, eta guztiak oso arrotzak guretzat. Baina gu ez gara Txekoslovakian bizi izan, Lehen Gerratearen ondoren, Bigarrenaren bezperan. Gaztaroan ikusitakoa bere horretan utzi nahi balu bezala: moralkeriarik gabe.

Azken kritikak

Winston
Martin Etxeberria

Aiora Sampedro

Laranja mekanikoa
Anthony Burgess

Joannes Jauregi

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Amaia Alvarez Uria

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Alex Uriarte

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Iratxe Esparza

Amek ez dute
Katixa Agirre

Hasier Rekondo

Rosa itzuli da
Pako Aristi

Javier Rojo

Ostadarrak lurra ukitzen duen lekua
Edorta Jimenez

Peru Iparragirre

Winston
Martin Etxeberria

Javier Rojo

Berriro itzuliko balitz
Xabier Etxeberria

Joannes Jauregi

Aldi baterako
Manu Lopez Gaseni

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Igor Estankona

Duvoisin kapitainaren malura
Kepa Altonaga

Javier Rojo

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Aitor Francos

Artxiboa

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Hedabideak