kritiken hemeroteka

7.247 kritika

Azken kritikak

« | »

Abuztuaren hamabosteko trena / Luis Mari Mujika / Erein, 1996

Zakurraren seta Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-07-13

Bi ipuin bildu ditu Luis Mari Mujikak liburu honetara. Ez dut esango antzekoak direnik, ezberdinak baitira egituraz nola gaiz, baina badute biek ala biek zerbait azpitik, ama beraren seme direla adierazten duena. “Abuztuaren hamabosteko trena”k 1992ko “Imagínate Euskadi” saria irabazi zuen. Bigarren ipuinak, “Fraide izutzailea” du izenburu.

“Abuztuaren hamabosteko trena” gain-behera doan mundu baten istorioa da. Nola Plazaola tren-konpainiako buruek erabakitzen duten Latasako geltokia ez erabiltzea gehiago, eta nola Joxe Anton, bertako estaziozaina, eta Pintto zakurra, beren lanari uko egin nahi ez diotelako, lotzen zaizkion geltokiari. Joxe Antonek arrazoi tinkoak ditu horretarako; hogeitazortzi urte baitaramatza bere lanean zintzo, eta geltokian bertan galdu zuen bere alaba. Bakarrik bizi da; alargundu baitzen eta bi semeak Iruñera joan baitzitzaizkion.

Ondo kontatuta dago, esango nuke, aberatsa da hiztegia; aberatsak, naturaren elementuen deskribapenak: belar-klaseak, zuhaitzak, hegaztiak… Ondo eramana hasieratik bukaeraraino, proportzio eta neurri egokiak izanik elkarrizketek, deskribapenek… Errejistroa ere orekatua, hizkuntza kultoaren eta herrikoaren artean zabalduz bere baliabideak.

Istorioa tristea da, baina hunkigarria. Fabularen tankera hartzen du, aurrera joan ahala. Zakurra izango da jabeak egitera ausartzen ez dena burutuko duena. Hortzak erakutsiko dizkio trenari eta jakina, trenak trenak dira oraindik, burdinazko tramankulu handiak, zakur txiki ahulen ondoan. Bukaeraren xarma ez haustearren, ezin gehiago esan. Barrenak alaitzen dituen bukaera dugu, poz-ekarle bihurtuz bere tragedian.

Bigarren ipuinak, “Abate izutzailea”, alegia, gain-beheran dagoen mundua dakarkigu oroimenera: fraiderik gabe geratzen ari den komentuarena hain zuzen. Baina hori ez da bi ipuinen arteko antzik bakarra. Bateko zein besteko paisaia Nafarroakoa. Bietan, euskararen mugan berean. Harantzago, erdara. Kinka larriko egoera, noski. “Fraide izutzailea” joko-gisa dago antolatuta. Frantsesak sartuko dira komentuan eta fraideetariko batek izuarazi egingo ditu, ihesi jarriko. Istorio dibertigarria da, azkenik. Ondo erabiltzen ditu Luis Mari Mujikak kasuan kasu hitzik egokienak. Bigarrenak, nire gusturako, ez du lehenaren samurtasuna.

Azken kritikak

Basa
Miren Amuriza

Peru Iparragirre

Gailur ekaiztsuak
Emily Brontë

Amaia Alvarez Uria

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Javier Rojo

Hausturak
Jokin Muñoz

Txema Arinas

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Aiora Sampedro

Katigatu ninduzun librea nintzena
Laura Uruburu

Joannes Jauregi

Ezagutzaren matazak
Emagin

Ibai Atutxa Ordeñana

Ez erran deus
Jon Arretxe

Estibalitz Ezkerra

Poesia kaiera
Idea Vilariño

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Javier Rojo

Poesia kaiera
Cesare Pavese

Igor Estankona

Iraumen
Alexander Martinez Iturria

Peru Iparragirre

Amek ez dute
Katixa Agirre

Javier Rojo

Munduko tokirik ederrena
Iñigo Aranbarri

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Hedabideak