kritiken hemeroteka

7.044 kritika

Azken kritikak

« | »

Hamaika pauso / Ramon Saizarbitoria / Erein, 1995

Oroimena gizakiona da Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-01-13

Ramon Saizarbitoriaren liburu hau oroimenaren inguruan eraikita dago. Protagonista eta idazlea, biak batera, atzean gelditutako oroitzapenen bila dabiltza, baina hauxe galdera: zer dago horien atzean ezkutaturik? Seguruaski, oroimen herri bat, nork aurkituko zain. Ipuin bat datorkit burura. Aberats batek den-dena zuen berekin: dirua, ospea eta abarra, baina oroimenik ez, bizitako urte luze guztietan aberats bihurtuko zutenaren bila ibili baitzen eta ez zuen oroitzeko betarik hartu. Orduan, azokan denetik eros daitekeela pentsatuz, memoria erostera joan zen, inoren memoria. Rosa Monterok dioen moduan, oroimena da gizakion ezaugarria.

Heriotz gogor bat da abiapuntu. Hildakoa, Daniel Zabalegi liburuan; eta pertsonaia, Iñaki Abaitua, behin baino gehiagotan egon dira elkarrekin. Bata hiltzen dutenean, besteak, pertsonaiak alegia, memoriaren bidez, bizitza emango dio. Hala ere, ez da oroimenari buruzko nobela soil. Pertsonaiaren grinak, barne-azterketak, psikoanalisia, errealitatearen azterketa, amodioak, bakoitzak bere tokia aurkitzen du orrialdeetan zehar.

Oroimenaren eraiketa hau, ez da egiten denbora lineala neurritzat harturik. Zirkularra da, eta esango nuke, denboraren erabilera dela nobela honek duen alderik garrantzitsuenetako bat. Zirkuluak itxi eta eraiki egiten dira, pertsonaiaren oroimenak (idazlearena ere badenak) hala erabakitzen duenean. Proust datorkit burura, eta Proustekin batera madalenaren adibide famatu hura, iragana itxi eta berriro ireki (eraiki) eta berriro itxi eta berriz ere beste zirkulu bat, beste ziklo bati ekin. Trebezia handiz lotzen dira gero zirkuluak, irakurlea ia konturatu gabe pasatzen da batetik bestera. Baina ez dira Danteren zirkuluak, gizakorragoak baizik. Gizakiaz ari baitzaigu idazlea, ez gizakia orokorrean harturik, garai eta aldi bateko gizakiaz, Euskal Herriko gizakiaz baizik. Balio dezake nobela honek belaunaldi bateko argazki gisa. Konplexua da egitura, beraz, eta egituraren zailtasunak, ez hizkuntzarenak edo hiztegiarenak, behartzen du irakurlea poliki irakurtzera, irakurritakoa behin eta berriro ausnartzera. Ezin bestela, sakonegia da liburua arratsalde bat edo bitan amaitzeko.

Obsesiboa, azken finean, puntilosoa eta zehatza azken mugaraino. Detaile xumeenak ere kontutan hartzen ditu idazleak, ez dira galtzen iraganaren azpilduretan. Harrigarria da zein hari finez josita datozen istorioara, zein xehe-xehe dagoen kontatuta dena.

Azken kritikak

Erreka haizea
Sonia González

Aiora Sampedro

Bakartasunaz bi hitz
Filipe Bidart

Aritz Galarraga

Pelegrinak
J.E. Urrutia Capeau

Hasier Rekondo

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Alex Uriarte Atxikallende

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Estibalitz Ezkerra

Zauri Bolodia
Oier Guillan

Mikel Asurmendi

Zuloa
Xabier Gantzarain

Peru Iparragirre

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Ibon Egaña

Ahotsak eta itzalak
Maixa Zugasti

Javier Rojo

Gerra txikia
Lander Garro

Roberto Moso

Girgileri Anderea
Maialen Hegi-Luku

Amaia Alvarez Uria

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

Aiora Sampedro

Bioklik
Asel Luzarraga

Iratxe Esparza

Artxiboa

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Hedabideak