kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Hamaika pauso / Ramon Saizarbitoria / Erein, 1995

Oroimena gizakiona da Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 1996-01-13

Ramon Saizarbitoriaren liburu hau oroimenaren inguruan eraikita dago. Protagonista eta idazlea, biak batera, atzean gelditutako oroitzapenen bila dabiltza, baina hauxe galdera: zer dago horien atzean ezkutaturik? Seguruaski, oroimen herri bat, nork aurkituko zain. Ipuin bat datorkit burura. Aberats batek den-dena zuen berekin: dirua, ospea eta abarra, baina oroimenik ez, bizitako urte luze guztietan aberats bihurtuko zutenaren bila ibili baitzen eta ez zuen oroitzeko betarik hartu. Orduan, azokan denetik eros daitekeela pentsatuz, memoria erostera joan zen, inoren memoria. Rosa Monterok dioen moduan, oroimena da gizakion ezaugarria.

Heriotz gogor bat da abiapuntu. Hildakoa, Daniel Zabalegi liburuan; eta pertsonaia, Iñaki Abaitua, behin baino gehiagotan egon dira elkarrekin. Bata hiltzen dutenean, besteak, pertsonaiak alegia, memoriaren bidez, bizitza emango dio. Hala ere, ez da oroimenari buruzko nobela soil. Pertsonaiaren grinak, barne-azterketak, psikoanalisia, errealitatearen azterketa, amodioak, bakoitzak bere tokia aurkitzen du orrialdeetan zehar.

Oroimenaren eraiketa hau, ez da egiten denbora lineala neurritzat harturik. Zirkularra da, eta esango nuke, denboraren erabilera dela nobela honek duen alderik garrantzitsuenetako bat. Zirkuluak itxi eta eraiki egiten dira, pertsonaiaren oroimenak (idazlearena ere badenak) hala erabakitzen duenean. Proust datorkit burura, eta Proustekin batera madalenaren adibide famatu hura, iragana itxi eta berriro ireki (eraiki) eta berriro itxi eta berriz ere beste zirkulu bat, beste ziklo bati ekin. Trebezia handiz lotzen dira gero zirkuluak, irakurlea ia konturatu gabe pasatzen da batetik bestera. Baina ez dira Danteren zirkuluak, gizakorragoak baizik. Gizakiaz ari baitzaigu idazlea, ez gizakia orokorrean harturik, garai eta aldi bateko gizakiaz, Euskal Herriko gizakiaz baizik. Balio dezake nobela honek belaunaldi bateko argazki gisa. Konplexua da egitura, beraz, eta egituraren zailtasunak, ez hizkuntzarenak edo hiztegiarenak, behartzen du irakurlea poliki irakurtzera, irakurritakoa behin eta berriro ausnartzera. Ezin bestela, sakonegia da liburua arratsalde bat edo bitan amaitzeko.

Obsesiboa, azken finean, puntilosoa eta zehatza azken mugaraino. Detaile xumeenak ere kontutan hartzen ditu idazleak, ez dira galtzen iraganaren azpilduretan. Harrigarria da zein hari finez josita datozen istorioara, zein xehe-xehe dagoen kontatuta dena.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak