kritiken hemeroteka

8.091 kritika

Azken kritikak

« | »

Edo zu edo ni / Ixiar Rozas / Erein, 2000

Egitura lineala apurtuz Lutxo Egia / Deia, 2001-04-20

Zirt edo zart. Edo zu edo ni. Emakume batek zirt edo zart egiteko beharrean ikusten du bere burua, noiz eta berrogeita hamazortzi urterekin. Ez da erraza. Ez da trantze gozoa. Ez da erraza erabaki zuzena hartzea, eta are gehiago urratsa ematea. Ez da erraza konturatzea zirt edo zart egin beharrean gaudela. Graziana afari bat prestatzen ari da gonbidatu berezi batentzat. Gonbidatu berezi hori Anjel da, modu bereziago batean ezaguturiko autobus txoferra. Oilaskoari zintzurra mozten dion bitartean, hark bere buruarekin hitz egiten du, tarte egokia aurkitzen du gogoetarako. Zirt edo zart. Edo zu edo ni. Hor hasten da eleberria. Graziana atzera joaten da denboran, egia bada ere liburuan denborak erabat nahastuta agertzen direla, puzzle bat balitz bezala.

Grazianaren iragana, oraina eta geroa agertzen zaizkigu, bada. Idazleak irakurlearekin jolastu gura du eta, horren asmoz, tentsioa sortzeko asmoz, egitura linealetik aldentzen da.

Ixiar Rozasek behin baino gehiagotan onartu duenez, eleberri honetan nabaria da zinearen eragina. Izan ere, idazlearen luma zine-kamera bat bailitzan mugitzen da, han-hemengo planoak jasotzen. Baina oraingo honetan ez gaude zinemarako idatzitako lan baten aurrean, barru-barrutik ateratako eta ederto idatzitako nobela baten aurrean baizik. Idazleak estilo propio bati heldu guran, hainbat ezaugarri estilistiko biltzen ditu: esaldi laburrak eta sinpleak, italikoaz idatziriko eta paragrafoetan txertatutako elkarrizketa gutxi, ikurrik gabeko galderak…Den-dena, poesiatik urrun ez dabilen hizkera batekin.

Nik neuk, hala ere, kontu bi azpimarratuko nituzke: denbora eta narradorea. Bere lehen eleberria den honetan, Rozasek hankapean hartzen ditu biak. Narrazioa lehen, bigarren eta hirugarren pertsonan gertatzen da.

Grazianaren entzulea nor den, idazleak pertsona desberdinak aukeratzen ditu. Beste alde batetik, denborak elkarren gainean pilatzen dira eta egitura zirkular konplexu bat sortzea dute helburu. Eta, beharbada, bada besterik: bete-betean harrapatuko gaituen istorio honek badu merezi duen amaiera zirraragarri bat.

Azken kritikak

Bar Gloria
Nerea Ibarzabal Salegi

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Puta zikinak
Juno Mac / Molly Smith

Irati Majuelo

Hezurrezko kaiolak
Hasier Larretxea

Jon Martin-Etxebeste

Heriotzari aurrez aurre begira
Oskar Gaztelu

Mikel Asurmendi

Gari eta goroldiozko
Anari Alberdi Santesteban

Ibai Atutxa Ordeñana

Winesburg, Ohio
Sherwood Anderson

Nagore Fernandez

Suite frantsesa (bertsio argitaragabea)
Irene Nemirovski

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Jon Martin-Etxebeste

Sorgin-argien ehizan
Joan Mari Irigoien

Mikel Asurmendi

Balio erantzia
Ekaitz Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Federico Garcia Lorca

Nagore Fernandez

Humanitatearen une gorenak
Aritz Galarraga

Asier Urkiza

Soniexka
Ludmila Ulitskaia

Ibon Egaña

Artxiboa

2023(e)ko urtarrila

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

Hedabideak