kritiken hemeroteka

7.752 kritika

Azken kritikak

« | »

Jalgi hadi plazara / Itxaro Borda / Susa, 2007

Ez hain ‘road movie’ zoroa Alvaro Rabelli / El País, 2007-07-23

Ia hamaika urte igaro behar izan dira egungo euskal literaturako detektiberik ospetsuenetako bat, Amaia Ezpeldoi, berriro lanean ikusteko. Igaro diren urteak ez dira alferrikakoak izan Bordaren pertsonaia kuttunarentzat, urteok ekarritakoak, inguruko testuinguruak aldatu ahala, ezinbestez isla baitu pertsonaia honen garapenean, egilearen beraren iritzi eta ikuspegietan duen bezala.

Amaia Ezpeldoi, detektibe rural, pagano eta andrekoitzat jotzen duten hori, inoiz baino dibertituago eta burugabeago agertzen da Jalgi hadi plazara eleberri honetan. Itxuraz baina. Amaia Ezpeldoik, orain arteko Iparraldeko lurraldeak utzita, Bilbon abiatu beharko du Gexan Hiriart euskaltzaina aurkitzeko ikerketa. Ikerketa abiatu orduko konturatuko da Iparraldeko beste hiru euskaltzain, denak apaizak, galdu direla.

Bidean ikertzaileari beste pertsonaia ezin xelebreago batzuk gehituz joango zaizkio: Carmen bere maitalea eta nobela arrosen idazlea, Haizemin transexuala, Estevez ertzain galiziarra, Zokil neska armatua… Koadrila bitxi horrek Thunderbird nahiko sataniko batean Euskal Herriko muga periferikoetan barrena joko du lau euskaltzainen xerka, berauen desagerpenaren kausa misteriotsua euskal literaturaren klasiko baten inguruan datzala.

Horrela, serial-killer eta guzti gordetzen duen eleberri hau benetako road-movie bihurtzen da, Mozarten Requiemen soinu bandapean. Tramak erabat irrigarri irudi lezake, bai itxuraz baino ez, arestian genioen bezala. Izan ere, liburuak marrazten duen bidaia, Isturitzen hasi eta Bardeetan amaituko den bidaia, eremu sinboliko bihurtzen da Amaia Ezpeldoiren bitartez Itxaro Bordak eskaintzen dizkigun hausnarketetarako: Iparralde eta Hegoaldearen arteko harremana, euskararen galera, politika, literatura, askatasun sexuala…

Ohikoak izanagatik ere, garatuago eta beteago azaltzen zaizkigu Jalgi hadi plazara honetan. Esan genezake protagonista bera askatasun bidaian murgiltzen dela, orain arteko Iparraldeko mugak, fisikoak zein sinbolikoak, gaindituko ditu Euskal Herriko alde bien arteko harremanez beste ikuspegi bat proposatuz eta hirian, Bilbon hain zuzen, bere aukera sexualaren kontzientzia osoa aitortuko du. Jalgi hadi plazara liburu askatzaile eta baikorra da, su-etenak iraun bitartean idatzia.

Azken kritikak

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

Ibai Atutxa Ordeñana

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Aitor Francos

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Irati Majuelo

Abaro
Itxaro Borda

Hasier Rekondo

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Jon Martin-Etxebeste

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Aiora Sampedro

Nola gorde errautsak kolkoan
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Igor Estankona

Tantaka
Peru Magdalena

Jon Martin-Etxebeste

Arroz urez
Mikel Antza -

Mikel Asurmendi

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Irati Majuelo

Jende normala
Sally Rooney

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Esaten dugun argia
Karlos Linazasoro

Igor Estankona

Artxiboa

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Hedabideak