kritiken hemeroteka

7.336 kritika

Azken kritikak

« | »

Markak, Gernika 1937 / Bernardo Atxaga / Pamiela, 2007

Gernika Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2007-05-25

Galdera batzuk sortzen zaizkit niri bederen Bernardo Atxagaren liburua irakurri ondoren. Noiz bukatzen da gerra bat? Sekula bukatzen al da gerra bat? Esan nahi dut hirurogeita hamar urte bete berri direla Gernika hiria suntsitu zutenetik, gerraren aitzakian. Hirurogeita hamar urte ez dira gutxi, baina oraindik gertaera hartaz oroitzeak esan nahi du ez daudela erabat itxirik orduan egindako zuloak. Litekeena ere bada zulo batek beste bat estaltzea, eta gerra zibilaren historiak beste gerra bateko historiak ezkutaraztea; edo beste gerra horretako historiek gerra zibilean gertatutakoa eta orduko zulo beltzak estaltzea. Denetik baitago gure artean; eta ez da erraza izaten denean egotea, Jainkoa izan ezik.

Ez daude erabat itxirik orduan egin ziren zuloak. Eta baieztapen hau da, nire ustez, Atxaga liburua idaztera bultzatu duena: “Eta manierismo hori, sentimentaltasun hori, krimena ezkutatu egiten duena, edo disolbatu anekdota gertagaitz bezain hutsaletan, ez dago fusilatuak lurpetik ateratzen edo gertaerak gogoratzen jarraitzeko ahalegina egiten dutenengan (lelo desegokiz bada ere: “memoria historikoaren berreskuratzea” delakoaren ordez, “egia historikoaren aldeko lana” aipatu beharko litzateke); aitzitik, erlatibizatzen dutenengan dago”. Erlatibismoa alde guztietan dago. Gaitz horretatik nekez libratuko gara. Memoriak lagun gaitzake; memoria egia suerte bat baita.

Atxagaren Gernika ez da hiriaren suntsiketaren historia soil. Baina liburuan bada George Lowter Steer kazetariaren testua, euskaratua. Testu hori irakurri zutenei begiak ireki zitzaizkien, eta bihotzak ere bai. Parisen, 1937ko maiatzaren 1eko manifestariek oso gogoan zituzten Steer-en hitzak. Harritzekoa da, orain arte euskaratua ez izana. Suntsiketaren kronika unibertsala, eta ez lokala, da Atxagarena, kronika pertsonala eta, ondorioz, literarioa. Suntsiketa orokorrari buruzko narrazioen narrazioa, meta-narrazioa, zirkularra eta ibiltaria, markak ezarri nahian, batzuetan, eta markak ezabatu nahian, besteetan.

Azken kritikak

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Aiora Sampedro

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Joannes Jauregi

Atzerrian
Nerea Balda

Ibon Egaña

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Javier Rojo

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Amaia Alvarez Uria

Ez dadila eguzkia sartu
Martin Etxeberria / Xabier Etxeberria

Amaia Serrano Mariezkurrena

Hariak
Yoseba Peña

Igor Elordui Etxebarria

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Txema Arinas

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Javier Rojo

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Artxiboa

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Hedabideak