kritiken hemeroteka

7.059 kritika

Azken kritikak

« | »

Markak, Gernika 1937 / Bernardo Atxaga / Pamiela, 2007

Gernika Felipe Juaristi / El Diario Vasco, 2007-05-25

Galdera batzuk sortzen zaizkit niri bederen Bernardo Atxagaren liburua irakurri ondoren. Noiz bukatzen da gerra bat? Sekula bukatzen al da gerra bat? Esan nahi dut hirurogeita hamar urte bete berri direla Gernika hiria suntsitu zutenetik, gerraren aitzakian. Hirurogeita hamar urte ez dira gutxi, baina oraindik gertaera hartaz oroitzeak esan nahi du ez daudela erabat itxirik orduan egindako zuloak. Litekeena ere bada zulo batek beste bat estaltzea, eta gerra zibilaren historiak beste gerra bateko historiak ezkutaraztea; edo beste gerra horretako historiek gerra zibilean gertatutakoa eta orduko zulo beltzak estaltzea. Denetik baitago gure artean; eta ez da erraza izaten denean egotea, Jainkoa izan ezik.

Ez daude erabat itxirik orduan egin ziren zuloak. Eta baieztapen hau da, nire ustez, Atxaga liburua idaztera bultzatu duena: “Eta manierismo hori, sentimentaltasun hori, krimena ezkutatu egiten duena, edo disolbatu anekdota gertagaitz bezain hutsaletan, ez dago fusilatuak lurpetik ateratzen edo gertaerak gogoratzen jarraitzeko ahalegina egiten dutenengan (lelo desegokiz bada ere: “memoria historikoaren berreskuratzea” delakoaren ordez, “egia historikoaren aldeko lana” aipatu beharko litzateke); aitzitik, erlatibizatzen dutenengan dago”. Erlatibismoa alde guztietan dago. Gaitz horretatik nekez libratuko gara. Memoriak lagun gaitzake; memoria egia suerte bat baita.

Atxagaren Gernika ez da hiriaren suntsiketaren historia soil. Baina liburuan bada George Lowter Steer kazetariaren testua, euskaratua. Testu hori irakurri zutenei begiak ireki zitzaizkien, eta bihotzak ere bai. Parisen, 1937ko maiatzaren 1eko manifestariek oso gogoan zituzten Steer-en hitzak. Harritzekoa da, orain arte euskaratua ez izana. Suntsiketaren kronika unibertsala, eta ez lokala, da Atxagarena, kronika pertsonala eta, ondorioz, literarioa. Suntsiketa orokorrari buruzko narrazioen narrazioa, meta-narrazioa, zirkularra eta ibiltaria, markak ezarri nahian, batzuetan, eta markak ezabatu nahian, besteetan.

Azken kritikak

Jalgi hadi plazara
Itxaro Borda

Amaia Alvarez Uria

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Alex Uriarte

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Estibalitz Ezkerra

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Javier Rojo

Otto Pette
Anjel Lertxundi

Aritz Gorrotxategi

Stereo
Miren Gaztañaga

Amaia Alvarez Uria

Duchampen inguma
Eric Dicharry

Igor Estankona

Balou mendikateko balada
Yan Lianke

Javier Rojo

Gaur galtzea tokatzen da
Gotzon Hermosilla

Aiora Sampedro

Balou mendikateko balada
Yan Lianke

Joannes Jauregi

Ileak uretan
Josu Penades

Amaia Serrano Mariezkurrena

Erreka haizea
Sonia González

Iratxe Esparza

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Javier Rojo

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Peru Iparragirre

Artxiboa

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Hedabideak