kritiken hemeroteka

8.059 kritika

Azken kritikak

« | »

Kaxa huts bat / Beñat Sarasola / Susa, 2007

Itsasontzia berreraiki Aritz Galarraga / Gara, 2007-06-02

Otto Neurath filosofo austriarraren aipu eder bat irakurri dugu Beñat Sarasolaren poemen artean: “Euren itsasontzia itsaso zabalean berreraiki behar duten marinelen gisakoak gara”. Ez dakit Neurathek zein testuingurutan aipatu zuen esaldi biribil hori, baina poeta gazteak (Donostia, 1984) aipuaren irakurketa propioa eskaini digu. “Poesia?” du poemak izena eta horrela bukatzen da: “XXI. mendeko poesia egingo da halabeharrez, / lau egur eta bi iltzerekin / ozeanoaren erdian barku bat egiten den bezala”. Kaxa huts bat du izenburua Sarasolaren lehenengo poema bildumak eta bertan aurki daitezkeenen artean, literaturaren (batez ere poesiaren) gaineko testuak egin zaizkit aipagarrien. Ez horiek bakarrik, jakina, liburua osotasunean baita interesgarri, baina “Hilda dago”, “Poesia?” edota “Oda poema baztertuei edo diegesia eremutik kanpo” poemak kontuan hartzekoak dira, oso. “Udaberria” izenekoa ere bai, zeinean Mike Tyson eta Evander Holyfield borrokatzen baitiren, T. S. Elioten poema zatiak errezitatzen dituzten bitartean.

Eta horixe da, hain zuzen, aipagarri egin zaidan bigarren gauza: umorea. Bi boxeolariak rapsoda lanetan imajinatzeaz gainera, ironia fina da nagusi Kaxa huts bat-eko poemetan, irakurlea lanean jartzen duen ironia fina: “Poesia hilda dago eta ni izan naiz, sarjentu jauna” esaldiarekin hasten da “Hilda dago” poema, “Esan poesia hilda dagoela / esan ni izan naizela” esaldiarekin bukatzeko. Baina gertatzen da batzuetan ironiaren fintasun hori gatz bilakatzen dela, edota gag, nahiago bada. Ateraldi, azken batean. Ezin horrelakoetan irria ezkutatu: “Eta zer ginateke gu / Oteiza gimnasia erritmikora dedikatu izan balitz?” irakur daiteke “H” izeneko poeman.

Bere garaiaz, bere belaunaldi-kideez hitz egiteko nahia eta gaitasuna ere nabarmenduko nuke Sarasolaren lehenengo bildumatik. “Laurogeiko hamarkada”, “On denotin”, “Berminghan kalea, Donostia” edota “Gure belaunaldia” poemak aipatzekoak dira besteren artean. Hala dio azken honek: “Gure belaunaldiak ez du deus balio, gure belaunaldia Aginako zero bat da. Ezin izan ditugu gurasoak akabatu; etxetik alde egin, komuna hippie batera joan”. Ez baita beti erraza gaztarotik gaztaroaz hausnartzea: “Bart, gazteak ginenean / ez genuen / gure gaztetasuna / aldarrikatzeko premiarik” (“Zigarrokina”).

“On denoting” poema aipatu eta behartua nago kasik Beñat Sarasolaren poesia, oro har, oso-oso narratiboa dela esatera. Poesia narratiboa, kasu batzuetan marra igaro (marra, zer marra?) eta prosa poetikoa bilakatzeraino (“Leopoldo Maria Panero eta poesia”, “Max Broden epaiketan”, etab.). Eta azalpen hau biribiltzeko esan beharra dut ongi lotutako poema sorta dela Kaxa huts bat, ondo jantzitakoa, erreferentzia literario eta kulturalez betea (batzuk ageriago, ezkutuago besteak) eta baita hainbat esaldi antologiko dituena ere: “kalerako bide bakarra leihotik beherakoa izatea”.

Hauek dira niri nabarmengarrien egin zaizkidanak; irakurleak, ordea, harribitxi gehiago ere deskubrituko ditu: atal bakoitzak baditu bereak. Hasieran aipatutako irudira bueltatuz, itsasontziaren irudia luza genezake kritika amaiera honetan eta esan barkua itsaso zabalean dabilela dagoeneko, ari dela bere bidean, baina ez dugu horrelakorik egingo, ez dugu besteren irudirik ebatsi eta amaigabe luzatuko. Bakarrik aipatu gustatu zaigula Beñat Sarasolaren estreinakoa, gustatu zaigula benetan eta etorkizunean kontuan hartzeko izena izango dela ziur, zeresana emango duela hala jarraitzen badu. Besterik ez.

Azken kritikak

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Ibon Egaña

Amatu
Maite Lopez Las Heras

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Irati Majuelo

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

Ibai Atutxa Ordeñana

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Jon Martin-Etxebeste

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Mikel Asurmendi

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Asier Urkiza

Ethan Frome
Edith Wharton

Nagore Fernandez

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Ipuina engainua da
Iban Zaldua

Jon Martin-Etxebeste

Poema liburu bat —irakurtzeko jarraibideak—
Angel Erro

Irati Majuelo

Hotza bazkatzen
Izaskun Igoa Jaimerena

Maddi Galdos Areta

Ganorexia
Iñaki Segurola

Asier Urkiza

Haurrek hitza
Lidia Txukovskaia / Lidia Zhukova

Nagore Fernandez

Artxiboa

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

Hedabideak