kritiken hemeroteka

8.545 kritika

« | »

Kaxa huts bat / Beñat Sarasola / Susa, 2007

Kaxa hutsarekin jolasten Mikel Ayerbe / Berria, 2007-04-29

Liburua idaztetik, liburuak idatzi dituzten idazleek sarritan aitortu dute lehendabiziko liburu horretan hasiberriak dena bildu, jaso, adierazi eta guztia justifikatua dagoela azaltzeko joera izaten duela. Aurreneko liburuan guztia pentsatua eta arretaz landua aurkezteko ahalegina hartzen duela idazlegaiak. Eta izatez, Beñat Sarasolaren Kaxa huts bat lehendabiziko poema liburuak ere badu esandakotik zerbait. Baina baditu bat-batekoak eta berehalakoak diruditen osagaiak ere.

Liburuko poemak lau kaxoitan banatuta daude. “Poesia” deituriko atalak zabaltzen du Kaxa huts bat, eta han, metaliteraturi eta meta:- guztiei loturiko gogoetak eta poema ariketak biltzen dira. Idazleak poesiaren heriotzari, etorkizunari, bazterketari eta abarri buruz egiten du hausnarketa poetikoa. Idazle, liburu, poema, abesti eta bestelako sormen erreferentziak asko dira atal honetan (egiazki, liburu osoan, baina hemen are nabarmenago). “Objektu galduak” deitzen da bigarren atala, eta izenburuari lotuz, itxura batean solteak diren poema batzuk aurkezten ditu Beñat Sarasolak. Jarraian datorren “Gu geu” ataleko poemak barne-begiratze baten ondoriotzat uler daitezke, autokritika eta norbanakoa kokatzeko saio gisa (hemen daude Laurogeiko hamarkada eta Material Culture izeneko poemak eta umezarora begiratzen dutenak). Azkenik, “Gernikako Arbola” atala genuke, eta bertan aberriaren gaia (Aberriarena eta bakoitzaren aberriarena) jorratu nahi izan du idazle donostiarrak. Ondo osatua eta egoki egituratua baitago hutsik aurkezten den kaxa hau.

Molde ezberdinetako poemak egin ditu Sarasolak. Ohituta gauden neurri askeko poemekin batera, prosan idatzirikoak nahasten ditu. Idazlea jakitun da poema baten formak ertz bat baino gehiago izan ditzakeela. Baina oro har, poesia narratiboa gailentzen da: poema gehienek narrazio kutsua dute (prosan idatzirikoek zein besteek), poemak edo esaldiak laburrak dira, eta amaiera efektiboa (eta batzuetan efektista) dutenak ere ez dira gutxi. Poema jakin batzuk irakurri ostean, Egun batek presa duenean eta On denoting kasu, irakurleak ipuin bat irakurri izanaren sentsazioa izan dezake.

Hala ere, poema liburu honetan bereizgarriena ironiaren eta gag-en erabilera da. Kaxa huts honen barruan Mike Tyson eta Evander Holyfield boxeolariak errezitaldi norgehiagoka batean neurtuko dira Udaberria poeman. Sarrionandiaren Liburutegia narrazioaren bariazio poetikoa izan daitekeen Poesia? poeman idazleak mutur joka agertuko dira, XXI.mendeko poesia aitzakiatzat hartuta. Oteizaren hutsune metafisikoa H metaliterarioa bilakatuko da. Absurdoan erori gabe, irribarrea eragiten dute liburuko zenbait poemak.

Izan ere, harrigarria gerta badaiteke ere, Kaxa huts bat poema liburu dibertigarria da. Zenbaitentzat antitesi diren poesia eta dibertsio hitzek bat egiten dute orriotako poemetan. Poesia ludikoa gordetzen da Sarasolaren kaxaren barruan. Baina kritika eta autokritikaren ondorioz eginiko ironiaren erabileraz irriak ez dira azalekoak izango eta hasierako irriaren atzetik irakurleak gogoeta egin beharko du.

Literatura eta hizkuntza bezala, poesia ere jolas bat izan daitekeela gogorarazten baitu Sarasolak. Joxean Ormazabalek haur literaturara itzuli zuen Gorkaren kaxoia liburuan ere, umeek kaxa huts bat zuten gogokoen jolasteko, edozer egin eta sor zezaketelako kaxa huts batetik: piraten itsasontzia, suhiltzaileen kamioia… Kaxa huts bat poema liburua ere gisa horretako jolas bat da, jolastea ahaztu dugun helduontzat idatzi den jolas poetiko bat.

Azken kritikak

Josefa, neskame
Alaitz Melgar Agirre

Jon Jimenez

Oihaneko ipuinak
Horacio Quiroga

Jon Jimenez

Reset
Aitziber Etxeberria

Mikel Asurmendi

Baden verboten
Iker Aranberri

Jose Luis Padron

Gizaberetxoak gara
Mikel Urdangarin Irastorza

Jon Jimenez

Iragan atergabea
Julen Belamuno

Hasier Rekondo

Haragizko erreformak
Mari Luz Esteban

Mikel Asurmendi

Eusqueraren Berri onac
Agustin Kardaberaz

Gorka Bereziartua Mitxelena

Juana
Jon Artano Izeta

Mikel Asurmendi

Kontra
Ane Zubeldia Magriñá

Jon Jimenez

Simulakro bat
Leire Ugadi

Maddi Galdos Areta

Carmilla
Joseph Sheridan Le Fanu

Ibon Egaña

Kontra
Ane Zubeldia Magriñá

Paloma Rodriguez-Miñambres

Patrizioak eta plebeioak
Kepa Altonaga

Mikel Asurmendi

Artxiboa

2025(e)ko abuztua

2025(e)ko uztaila

2025(e)ko ekaina

2025(e)ko maiatza

2025(e)ko apirila

2025(e)ko martxoa

2025(e)ko otsaila

2025(e)ko urtarrila

2024(e)ko abendua

2024(e)ko azaroa

2024(e)ko urria

2024(e)ko iraila

Hedabideak