kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Larrialdietarako irteera / Txuma Murugarren / Paper Hotsak, 2006

Bideo-klipak eta mugak Jon Kortazar / El País, 2007-04-08

Iuri Lotman kritikako teoriagileak eta Tartuko eskolako buruak adierazten zuen muga beti dela kulturako toki aberatsa. Muga toki berezia da, han kultura bi lotzen direlako. Mugen esploratzaile bihurtu da Txuma Murugarren (Errenteria, 1964) musikaria, musika eta literaturaren arteko mugan. Han ez dago notarik, ez dago letrarik… han zentzua besterik ez dago.

Postmodernitatearen lehen zantzuak heltzen zirenean, polaroidak egitea zen gakoa: Suso de Torok Polaroid liburua atera zuen, Rafael Vallbonak Zapata italiarrak, bideo-klipen estetikan beren beregi oinarrituriko ipuin bilduma. Oinarri eta dena zen hizkuntzen arteko mugen igeriketa-lana. Argazkien lana igaro bada ere, bideoklipetan aritzea ez da arraroa izan generoen arteko elkarrizketa hauetan.

Txuma Murugarren Sasoi ilunak pop-taldearen buru izan zen 90eko hamarkadan; taldea desagertu zenez geroztik, bakarkako zenbait disko kaleratu ditu. Abestietan oinarrituriko ipuin liburua atera du Larrialdietarako irteera izenburupean. Ipuina da larrialdirako erabiltzen den lehen irteera eta larrialdietan egiten den bezala, hitz egitea, kontatzea lasaigarri bihurtu da pertsonaien —eta idazlearen— egoerei erantzuteko orduan.

Kantu baten aipamenak ematen die izena ipuinei. Baina ipuinak kantara hurbiltzeko estrategia desberdinak erabiltzen ditu. Batzuetan kantuaren azalpen luzea da. Besteetan, gehienetan, kantuaren tonua eta giroa da ipuinean nagusitzen dena. Hurbiltzeko era bi behintzat, edo kantua aitzakia da, eta orduan ipuinak bere bidea hartzen du, edo kantua oinarria da eta orduan ipuina morroia dugu. Denetan baina, ipuinak bere joera berezia agertzen du. Tartean, kantuen aipamenik gabe diren ipuinak ere badira, mugarri gisa edo. Eta kantuen aipamenik ez duten ipuinoi arreta jarri behar dio irakurleak, eurak baitira zentzuaren bidegileak.

Bada beste ohar bat liburuaren aurrean kontutan izan behar dena. Ipuin asko egunkarietan agertu dira eta kazetaritza literatura bihurtzeko joeran kokatu da Txuma Murugarren, beste askok egin duten bezala, Iban Zalduak gure artean eta Juan José Millásek beste eremuetan. Baina kontu horietan denek dakite gupidarik gabe igaro behar direla ipuinak aldizkaritik liburura.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak