kritiken hemeroteka

7.058 kritika

Azken kritikak

« | »

Abestitzak eta poema kantatuak / Xabier Lete / Elkar, 2006

Ametsak arrazoi garbiz, arren! Mikel Asurmendi / Irunero, 2006-12

Abestitzak eta poema kantatuak liburua Xabier Lete oiartzuar poeta petoaren kantu-hitzen bilduma duzu. Peto adjektiboa errazki erabili dudan arren, kasurako, ulertu dezagun “petoa” bertako gisara. Petoa, benetakoa bezala har genezake baita ere.

Poeta eta jatorra ez dira ere elkarrengandik urrun. Pertsona nolakoa poesia halakoa. Poesian pertsonaren existentzia jaso ohi da, hitza du lanabes poetak, alta. Leteren poesiaren inguruan gogoetatsu jarri, poeta eta jatorra elkarren ondoan paratu, eta hitza zein neurrian den poetaren esentzia itaundu diot nire buruari. Ez dut berehalako erantzunik jaso, alabaina.

Xabier Leteren poesia existentzialistatzat hartua da. Existentziarekin bataila gogorrak libratu ditu poeta honek, baita herriaren egoerarekin ezin konforme bizitzearen ondorioz borroka lazgarriak bizi ere. Osasunez ahuldurik, herioarekin borroka latzak libratua da halaber, mundu-aldi honetako zati handian bidaide izan zuen Lurdes Iriondo kantariarekin batera. (Liburua, ez alferrik, Lurdes-i eskainitakoa izaki).

Lete poetaren esentzia bere berezko ezaugarria begitandu zait. Pertsonaren benetakoaren bideen urratze eta bilatzean, existentzialismoa da poeta honen berebiziko borroka. Lehen bidaldiaren bilakaeran agnostizismora iritsi zen, eta berearekin bizi ere; horren lekuko poema zenbait. Pertsonok baina ez dakigu bidean zer aurkituko dugun, ezta horrek gure izaera nola eraldatu dezakeen jakin ere.

Ateismoaren bidea urratu ondoren, bizipenek jatorrizko bideetara ekarri zuten poeta, kasurako, kristautasunera. Jainkoa itaundu zuen poetak, gogor itaundu ere. Alta, poetak, gisa batez, bizitza urratzean bilatzen zituen erantzunak jaso dituen ustetan nago.

Bere mundu-aldia are hobeto ezagutzeko liburu dugu hau. Xabier Lete pertsona gisa ia ezagutzen ez duen honek, pozik hartu du bere bizitzaren eskaintza berritu hau. Mundu-aldian asmatu ez bide duen gizona —bere hitzak erabiliz— poeta gisak asko erakutsi digula berretsi nahi dut. Poesia bidezko hainbat bizipen ezagutzatik eta distantziatik, behinola idatzi nuena berrestera heldu naiz:

Kanta dezagun “Gu sortu ginen enbor beretik sortuko dira besteak…”. Haatik, kanta dezagun ere “gure ametsa arrazoi garbiz egiztatuko dutenak”. Hots, lerro horietara amini bat hurbilduko bagina, pauso handia emango genuke herri honen bilakabidean eta existentzian.

Azken kritikak

Keinu konplizeak
Karlos Cid Abasolo

Alex Uriarte

Zu entzuteko gaude
Xabier Mendiguren Elizegi

Estibalitz Ezkerra

Bihotzean daramagun mundua
Maite Darceles

Javier Rojo

Otto Pette
Anjel Lertxundi

Aritz Gorrotxategi

Stereo
Miren Gaztañaga

Amaia Alvarez Uria

Duchampen inguma
Eric Dicharry

Igor Estankona

Balou mendikateko balada
Yan Lianke

Javier Rojo

Gaur galtzea tokatzen da
Gotzon Hermosilla

Aiora Sampedro

Balou mendikateko balada
Yan Lianke

Joannes Jauregi

Ileak uretan
Josu Penades

Amaia Serrano Mariezkurrena

Erreka haizea
Sonia González

Iratxe Esparza

Errukiaren saria
Iñaki Irazu

Javier Rojo

Tximeletak bizkarrean
Ugaitz Agirre

Peru Iparragirre

Gaur galtzea tokatzen da
Gotzon Hermosilla

Javier Rojo

Artxiboa

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Martxoa 2018

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Hedabideak