kritiken hemeroteka

7.591 kritika

Azken kritikak

« | »

Abestitzak eta poema kantatuak / Xabier Lete / Elkar, 2006

Ametsak arrazoi garbiz, arren! Mikel Asurmendi / Irunero, 2006-12

Abestitzak eta poema kantatuak liburua Xabier Lete oiartzuar poeta petoaren kantu-hitzen bilduma duzu. Peto adjektiboa errazki erabili dudan arren, kasurako, ulertu dezagun “petoa” bertako gisara. Petoa, benetakoa bezala har genezake baita ere.

Poeta eta jatorra ez dira ere elkarrengandik urrun. Pertsona nolakoa poesia halakoa. Poesian pertsonaren existentzia jaso ohi da, hitza du lanabes poetak, alta. Leteren poesiaren inguruan gogoetatsu jarri, poeta eta jatorra elkarren ondoan paratu, eta hitza zein neurrian den poetaren esentzia itaundu diot nire buruari. Ez dut berehalako erantzunik jaso, alabaina.

Xabier Leteren poesia existentzialistatzat hartua da. Existentziarekin bataila gogorrak libratu ditu poeta honek, baita herriaren egoerarekin ezin konforme bizitzearen ondorioz borroka lazgarriak bizi ere. Osasunez ahuldurik, herioarekin borroka latzak libratua da halaber, mundu-aldi honetako zati handian bidaide izan zuen Lurdes Iriondo kantariarekin batera. (Liburua, ez alferrik, Lurdes-i eskainitakoa izaki).

Lete poetaren esentzia bere berezko ezaugarria begitandu zait. Pertsonaren benetakoaren bideen urratze eta bilatzean, existentzialismoa da poeta honen berebiziko borroka. Lehen bidaldiaren bilakaeran agnostizismora iritsi zen, eta berearekin bizi ere; horren lekuko poema zenbait. Pertsonok baina ez dakigu bidean zer aurkituko dugun, ezta horrek gure izaera nola eraldatu dezakeen jakin ere.

Ateismoaren bidea urratu ondoren, bizipenek jatorrizko bideetara ekarri zuten poeta, kasurako, kristautasunera. Jainkoa itaundu zuen poetak, gogor itaundu ere. Alta, poetak, gisa batez, bizitza urratzean bilatzen zituen erantzunak jaso dituen ustetan nago.

Bere mundu-aldia are hobeto ezagutzeko liburu dugu hau. Xabier Lete pertsona gisa ia ezagutzen ez duen honek, pozik hartu du bere bizitzaren eskaintza berritu hau. Mundu-aldian asmatu ez bide duen gizona —bere hitzak erabiliz— poeta gisak asko erakutsi digula berretsi nahi dut. Poesia bidezko hainbat bizipen ezagutzatik eta distantziatik, behinola idatzi nuena berrestera heldu naiz:

Kanta dezagun “Gu sortu ginen enbor beretik sortuko dira besteak…”. Haatik, kanta dezagun ere “gure ametsa arrazoi garbiz egiztatuko dutenak”. Hots, lerro horietara amini bat hurbilduko bagina, pauso handia emango genuke herri honen bilakabidean eta existentzian.

Azken kritikak

Izuaren osteko gogoeta
Susan Buck-Morss

Ibai Atutxa Ordeñana

Haize-lekuak
Amaia Telleria

Javier Rojo

Bideko hitza. Euskal poema modernoen antologia (1951-2019)
Askoren artean

Igor Estankona

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Hasier Rekondo

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Javier Rojo

Hizlandia
Iñigo Aranbarri

Aritz Galarraga

Mami Lebrun
Kepa Errasti

Javier Rojo

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Artxiboa

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Hedabideak