kritiken hemeroteka

7.777 kritika

Azken kritikak

« | »

Hiri gorazarre / Juan Ramon Makuso / Elea, 2006

Hiria, gizartearen aterpe Jon Kortazar / El País, 2006-07-03

Elea argitaletxeak hain ongi zainduta plazaratzen duen poesia sailean agertu da Juan Ramon Makusoren (Errenteria, 1961) Hiri gorazarre liburua.

Izenburuak barruan gordetzen duen hitz jokoarekin egingo du topo lehenik irakurleak ez baitaki “hiri” hori izenordea den edo “hiriari” egindako gorazarrea. Agian, Lizardiren aipuak lagunduko dio izenburuaren azpian dagoen elipsia ikusten eta hiriaren gorazarrez egindako testuan aurkitzen dela nozitzen. Baina Lizardik “hiri goratzarre” dio, “hiri” hori “Izotz-ondoko eguzki” hotzez betea delarik.

Orain aste batzuk hiria gai bezala zuen beste euskal poema liburu bat ekarri genuen orrialdeetara, hain zuzen ere Iván Igartuaren Harrizko hiri hau liburua . Hiria gai garrantzitsua bihurtzen ari da gure poesian.

Ez dakit egileak onartuko didan baina Igartuaren liburuaren eta honen artean badira zenbait zubi, ikuskizun, antzeko joera, hiria eta poesia tratatzeko modu antzeko eta anaikideak. Adibidez, badira hiru ezaugarri bion liburuetan agertzen direnak: hausnarketa poesia baten aldeko joera, eta hiriarekin batera gizakiaren irudia sinboloz josteko era. Baina bakoitzak bere estetika du eta ongi da Juan Ramon Makusoren liburua bere osotasunean eta berezitasunean ikusi eta irakurtzea.

Gabriel Arestiren zantzua liburuaren hasieran dago, baina Maldan beherako Aresti da poemak erakusten duena. Eta liburuan ibilbidea ikusi nahi nuke nik, kolektibitate batetik gizakiaren burura egiten den bidaia. “Harrizko aorta” da lehen atala eta “Maite duzun hiriak / erraietaraino / eramango zaitu” bertsoek adierazten dituzte bere indarra eta gaia. “Burdina garabi urtuan” atalak, ordea, gaurko mundua du ikuskizun, gaurko mundu politikoa eta mitotik urrundu dela esango nuke. Hirugarren atalak, “Zurekin egon nahi dut, egon gabe” izena duenak, tonu lirikoagoa lantzen du, maitasun gaia. Laugarrenak, aldiz, “Gizakiaren kontzientzia biluzia”-k, gizabanakoaren mundua esploratzen du.

Poesia eta filosofia lotzeko liburua bat dela hau esan da. Baina hitz jokoa eta errima, hitzen arteko hoskidetza eta ironia maite dituen Makusok hiriaren lau aurpegi desberdin eman ditu aditzera.

Azken kritikak

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Irati Majuelo

Poesia kaiera
Christopher Okigbo

Igor Estankona

Iturria
Unai Elorriaga

Iban Zaldua

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Arrate Beristain Uriarte

Etxeko urak
Leire Bilbao

Jose Luis Padron

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Aiora Sampedro

Mizia min
Jon Ander Urkiaga

Nagore Fernandez

Algara mutilatuak
Ane Labaka Mayoz

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Poesia kaiera
Edna St. Vincent Millay

Igor Estankona

…eta infernuko demonioa adiskide
Iñaki Irisarri

Paloma Rodriguez-Miñambres

Zartatua / 4.48 Psikosia
Sarah Kane

Amaia Alvarez Uria

Erabili goldea hilen hezurren gainetik
Olga Tokarczuk

Irati Majuelo

Lilurabera
Yurre Ugarte

Paloma Rodriguez-Miñambres

Dendaostekoak
Uxue Alberdi

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Hedabideak