kritiken hemeroteka

7.584 kritika

Azken kritikak

« | »

Kearen truke / Aritz Gorrotxategi / Alberdania, 2005

Ke usainak Josu Lartategi / Deia, 2006-01-10

Hasiera indartsua du Aritz Gorrotxategiren eleberri beltz honek, aski ohikoa film eta narrazio beltzetan bestalde, bai behintzat azken aldiko protagonista etsien istorioetan: itxura arrunteko kasua, ustel usain nabarmena ezkutatzen duena, handi-mandien presentzia, polizien kezka-falta susmagarria… eta guztiaren erdian, arazo pertsonalek eta profesionalek gainezka, korapiloa askatzeko gogoa erakusten duen pertsona bakarra.

Agure bakartia hil den ala hil duten ez dago garbi, baina kasu ezohikoa bihurtzen duen elementua liburu ezezagun eta misteriotsu baten presentzia da; edo ausentzia, nola begiratzen dugun. Horretaz berehala ohartu da gorago aipatu gure protagonista etsia, Samuel Elizalde ikertzaile ohia. Samuelek aspaldian utzi zion komisaldegiko buruen eta morroien begietara garrantzitsu izateari. Oraingoan, baina, haren beharra dutela dirudi, liburuzaleen kontuak tarteko. Izan ere, kasu itxuraz ezdeus horretan euskal letren printzea omen den Axular delako baten liburu bat barrundatzen da, hots, Gero izenburukoa ez den beste bat. Eta Samuel Elizalde da, itxuraz, polizien artean euskal literaturan jantzia den bakarra.

Filologoen artean zurrumurru asko dabiltza, batzuk aipamen jakin batzuetatik datozenak eta beste batzuk elezaharren mundukoak gehiago; horietako batzuk Axularri dagozkio. Gero-ren bigarren zatia idatzi ote zuen? Eta beste libururik? Eta zertan izan ziren bera eta Lancre inkisidorearen arteko harremanak? Eta euskal liburu zaharragorik ba al da, Etxeparerenaz gain? Lazarragaren aurkikuntza gertatu den bezala, gerta al liteke beste horrenbeste Axularren edo bestelako baten eskuizkriburen batekin?

Abiapuntu euskaltzalea du, estilo bereko beste istorio anitzek ez bezala. Horrek egiten desberdin, baina horrek bakarrik agian. Gainontzekoa edozein toki ustel, edozein protagonista etsi eta edozein film edo istorio beltz izan zitekeen; are gehiago, oso azaletik ageri da politikoen ustelkeriarena, polizien saldukeria, hiriaren dekadentzia, protagonistaren eta emazte ohi eta alabaren artekoa… baina akaso hala behar zuen, hamaika aldiz kontatu dizkigutelako halakoak. Axularren ingurukoak dira interesgarrienak, euskaltzaleentzako oparitxoa, ikertze trama harrigarria; izan ere, ba al da liburuzalerik euskal liburu bategatik inor hiltzeko prest dagoenik?

Amaiera ere indartsua da, hasiera nola, arinegia ausaz, baina erdian beheralditxoa sumatu dut, ekintzarik gabeko lapso astunagoa. Idazkerari dagokionez nolabait esateko onegia, garbiegia iruditu zait. Faltan hartu dut zikinkeria gehiago. Istorioaren ke usainari ondo baino hobeto zihoakion, gainera.

Azken kritikak

Poesia guztia
Safo

Igor Estankona

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Javier Rojo

Bazterreko ahotsak
Miren Tirapu Goikoetxea

Amaia Alvarez Uria

Poesia guztia
Safo

Javier Rojo

Bakezale gerlari horiek
Bixente Serrano Izko

Txema Arinas

Moskito
Igor Estankona

Aitor Francos

Nobela errealista bat
Joxean Agirre

Marta Goikoetxea

Bitakora kaiera
Ibon Sarasola

Mikel Urkixo Aierdi

Zendabalitz
Erika Elizari

Alaitz Andreu

Gilles de Rais
Anjel Lertxundi

Marta Goikoetxea

Miserikordia etxea
Joan Margarit

Jose Luis Padron

Argiantza
Pello Lizarralde

Aiora Sampedro

Hotz industriala
Julen Belamuno

Joannes Jauregi

Hotz industriala
Julen Belamuno

Ibon Egaña

Artxiboa

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Otsaila 2020

Urtarrila 2020

Abendua 2019

Azaroa 2019

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Hedabideak