kritiken hemeroteka

7.351 kritika

Azken kritikak

« | »

Ezker hanka falta zuen / Lutxo Egia / Susa, 2005

Gerenaren ibili herrenak Gotzon Hermosilla / Berria, 2005-12-13

Ez dakit zergatik. Beharbada, Lutxo Egiak Ezker hanka falta zuen narrazio honetan ibiltzen dituen erreferentziak gertukoak ditudalako: Sestao, Galizia, River, itsasadarra. Agian, erreferentzia horien aitzakian gai unibertsalagoak jorratzen dituelako: traizioa, adiskidetasuna, heriotza, literatura. Apika, liburuak aldarte berezian harrapatu nauelako, Bilbotik Santurtzirako trenean irakurri dudalako, leihatilatik txokolate pozoitsuzko erreka eta ugerrak jandako garabiak ikusten nituela.

Ez dakit zergatik, baina Egiak narratibaren arloan egindako bigarren saio hau asko gustatu zait. Egilea ezagutzen dudalako, idazle eta lagun gisa estimatzen dudalako ote? Ez dakit, eta zalantza horrek ere barruak sano marruskatu dizkit liburu honetaz zerbait idaztea bururatu zitzaidanetik. Erabateko objektibotasunean ez dut sinesten, are gutxiago literatur kontuetan, baina ez nuke nahi iruzkintxo hau adiskidekeriaren ondoriotzat hartzea inork.

Eta, hala ere, azkenik, liburu honetaz idaztera deliberatu dut. Benetan pentsatzen dudalako narrazio honen balio literarioa arestian aipatu ditudan kontu guztien gainetik dagoela, eta Sestaoko kale kantoiak inoiz zapaldu ez dituztenek ere kalitatezko literatura onaren zantzuak aurkituko dituztela lan honetan.

Plano bi txirikordatzen ditu Egiak liburu honetan, Paperezko hegazkinak estreinako lan hartan bezalaxe. Horietako bat, interesgarriena nire ustez, iniziazio istorioa da. Hiru gaztetxok Gerena kirol kazetaria ezagutu dute, eta haren eskutik askoz gauza gehiago ezagutzeko parada izango dute: bi mundu kontrajarri banatzen dituen itsasadarra, Sestaoko auzune proletarioak, River futbol taldearen ibilera makurrak, gatazka politikoa. Eta adiskidetasuna. Eta amodioa. Eta bi sentimendu horiek zapuztu ditzakeen traizioa.

Baina Egiak ez digu berba egiten letra larriz idatzitako etoikeria zitalaz. Egunero, oharkabean ia, konturatu gabe eta inertziak eramanda egiten ditugun traizio txikiez ari zaigu idazlea.

Bidaia iniziatiko horretan, hiru gaztetxoek Gerena izango dute maisu eta gidari. Gerena baita liburu honetako protagonista, eta narrazio honetako aurkikuntzarik handienetakoa. Protagonista izanagatik ere, Gerenak ez digu zuzenean berbarik egiten. Narratzaileak kontatzen dizkigun zertzeladengatik, hiru lagunen galbahetik igaro ostean ezagutzen dugu Gerena. Eta, hala ere, kazetari herrena begiko eta gertuko suertatzen zaigu. Agirretarren kastakoa dugu Gerena, Koldo Izagirrek esango lukeen moduan. Metxarenak bezala, Gerenaren ibiliak ere herren samarrak dira. Eta haren purrustadek, haren izaera matxinoak Nikola ekartzen digute akordura.

Narrazioaren bigarren planoa Galizian gertatzen da, hara joan baita narratzailea, erantzun baten xerka. Baina han konturatuko da erantzunak baino garrantzitsuagoak direla galderak. Kontakizunaren bigarren hari honetan, Manuel Rivas idazlea protagonista bilakatu du Egiak, metaliteratura ariketa polita eginez.

Narrazio laburra da Ezker hanka falta zuen, eta Egiak egoki hartu dio neurria kontatu beharrekoari. Paperezko hegazkinak eleberrian erakutsitako estiloan aldaketa handirik egin gabe, hura findu eta aberastu egin du idazleak bigarren lan honetan. Denak ez dira loreak izango, eta pasarte batzuetan sartzen dituen koplak eta olerki zatiak bortxatuegiak begitandu zaizkidala esan behar dut. Baina horrek ez du lausotzen liburuak uzten digun zapore gozoa.

Elkar Fundazioak emandako Joseba Jaka literatur beka irabazi du Lutxo Egiak aurtengoan. Epeak betetzen badira, datorren urtean ikusiko dugu horren emaitza. Bitartean, Ezker hanka falta zuen irakurtzea ez da itxaronaldia samurtzeko modu txarra.

Azken kritikak

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Irati Majuelo

Blues bat bizitzari
Patxi Ezkiaga

Igor Estankona

Mugi/atu
Beatriz Chivite

Javier Rojo

Larrosak, noizean behin
Jon Iriberri

Aritz Galarraga

Kabitu ezina
Aintzane Usandizaga

Javier Rojo

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak