kritiken hemeroteka

7.730 kritika

Azken kritikak

« | »

Joxe Mari Lopetegi, errepublikanoen bertsolaria / Joxan Elosegi / Paper Hotsak, 2004

Sekulako aurkikuntza Igor Estankona / Deia, 2005-01-18

Ironia ederra begi bistan egon denari aurkikuntza deitzea, baina historiak erdibitutako gorpuak biltzen darraigu herri honetan, eta non ez! Joxan Elosegiren ikuskera fina Joxe Mari Lopetegi irundarraren (1875-1942) bertso-lan argitara emanaren gainean pausatu da —”Irun Republicano”, “Tierra Vasca”, “Euzkadi Roja”…— eta bertsolaritzaren beste adar ahaztu bat ur-azaleratu zaigu. XX. mendeko lehen hamarkadetako zazpimila biztanleko Irun “txikiaren” zati handi baten ordezkari izan zen Lopetegi, herriko etxean zinegotzi, zein plazetan. Gizakien bideak, ordea, aztergaitzak dira. Txirritak goretsia eta gerra-ostean Basarrik babestua Parisko “Euzko Deia”n idatz zezan, orduko anai bertsolariengandik jasotako onespena gora-behera ez da inoiz egoki aztertu bere ekarririk. Mugimendu interesgarri bezain “arriskutsu” baten ordezkari izan zelako, nork jakin.

Baina mugimendu errepublikarraren barruan ere ez da erraza Lopetegi definitzea. Kontratista izan zen, behargina eta nagusia era berean. Karlistadetako urietan aterpea aurkitu zuen liberalismo bizi eta herrikoienaren oinordeko, artekaririk gabeko fedea praktikatu zuen. Euskal libertadeak maite zituen, askatasunen berme zen Erkalak —Errepublikak— bermaturik. Hendaian hasten zitzaion Frantzia, beste gehienei legez, baina hizkuntzak batzen zuen herri bat barrundatzen zitzaion Euskal Herria. Xenofobiaren kontra egin zuen, bakea maite zuen iraultzaren beraren gainetik, eta herriaren batasuna. Joxan Elosegiren azalpenak neurritsuak dira, eta ñabardura horiek guztiak errespetatzen dituzte. Edizio honen alderdirik onena da hori, bertsolariak berak kantatzen dituela bere egiak, eta ez zaiola ia ezer eransten darabilen hizkera garbi eta zintzoari.

Kalitate oso oneko bertsolaria izan zen Lopetegi, gainontzekoen lanaren irakurle eta entzule fina. Hamarreko nagusia zuen lanabes, eta bere sentimenduak herriaren gazi-gozuekin nahastean ulertzen zituen. Publikoaren kontzientzia handia zeukan. Berak jasotako makilakadak —gerrak eraman edo espetxeak ebatsitako semeak, adibidez— gutxitan erabili zituen makulu lez, entzuleen gogoetan sentimentuak barik ideiak landatu nahiko balitu legez.

Galtzaia iritsitakoan, Amikuzeko Arrueta-Sarrikorta herrira egin zuen ihes eta han hil zen, umiltasunez opatuz bere laguntasuna Lendakari Jaunari, justizia unibertsala egunero eta edozeinekin egin zuen bertsolari handi hau.

Azken kritikak

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Mikel Asurmendi

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Igor Estankona

Lilurabera
Yurre Ugarte

Aiora Sampedro

Euskal literatura itzuliaren egiturak eta islak 1975-2015
Miren Ibarluzea

Javier Rojo

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Hasier Rekondo

Panpina
Erika Olaizola

Javier Rojo

Etxeko urak
Leire Bilbao

Nuria Cano

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Ibai Atutxa Ordeñana

Abaro
Itxaro Borda

Aiora Sampedro

Odolik gabe
Alessandro Baricco

Nagore Fernandez

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

Javier Rojo

Naparra, kasu irekia
Jon Alonso

Mikel Asurmendi

Artxiboa

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Apirila 2020

Martxoa 2020

Hedabideak