kritiken hemeroteka

8.001 kritika

Azken kritikak

« | »

Gauza txikien liburua / Pako Aristi / Erein, 2004

Denborabideak Iñigo Roque / Gara, 2005-01-15

Pako Aristik gauza txiki-handiez berba egiten digu azken liburuan. Aurkezpenean bertan gaztigatzen du zintzo arituko dela, biluzik; liburuetan inplikatzen diren horietakoa dela. Beraz, hitz politen bila dabilenak alferrik arakatuko ditu orrialdeak; egia bila dabilena ere, zaputzak hartuko du.

Batzuetan fikzioa erabili arren, gehientsuenetan artekaririk gabe, Aristik bere aldartea erakusten digu. Batzuetan badirudi oraintxe ohartu dela gazte izateari utzi behar diola. Berrogei urteen krisiaren kontuak. Idazlea idazle agertzen da, eta literaturaz dihardu, literaturaren zereginaz eta zentzuaz: literaturak idazlearen sentimenduak hoztu, eta, gero, irakurlearen barrenak kiskali behar ditu. Idazle batzuen ugaritasunaren aurka agertzen da, eta isiltasunaren garrantzia aldarrikatzen: isiltzea zailagoa ei da idazten ikastea baino. Orrialde batzuk aurrerago, poema tankeran, ironiaz azaltzen dizkigu isiltasunaren zorigaitzak: esan behar dena garaiz ez esateak nolako ondoreak dakartzan. Egiak ez dira egundo biribilak.

Aristi idazlearekin batera, musikaria azaltzen zaigu: nola ikasi zuen gaita eta organoa jotzen. Eta kontakizun horiek beste gogoeta batzuetara garamatzate, beldurraren gainean solas egitera, kasurako. Liburuan dena lotuta baitago, eta ezer ez dago alferrik.

Maitasuna eta maitemina ere han eta hemen azaltzen dira, orainaldiko hustasuna eta oroimenaren epeltasuna. Behiala ondoan izandako horri idatzitako poesiak, mezuak… hazten dira zokondo guztietan. Eta liburuan garai bateko zorrek ere lekurik badutenez, harako neska hari azaldu nahi eta ezin izan zion auzia dakarkigu, puntuz puntu ebatzia: zertan diren diferenteak maitasuna eta maitemina.

Liburua, hala ere, ororen buruan, denborari buruzko gogoeta da. Zahar eta umeenganako halako miresmenaren ondoan, bere belaunaldiko jendea beldurrik gabe larrutzen du idazleak: iraganeko ametsak alboratutakoak dira; eta orain kredituak, ezkontzak eta ipurterrekeriak bizi dituzte. Aurrerago, ordea, Aristiren hinki-hankekin topo egiten dugu: hautatutako bizimodua egokiena ote den. Izan ere, amari atzera erantzun beharko dio esku artean duen liburuak ere ez diola dirurik emango; bakarrik dago. Bidegurutzean, bakardadearen izu-laborria sartuko zaio hezurretaraino, zaharregia ote den sororik soro ibiltzeko. Izan ere, biziaro bakoitzak bere beldurrak dituen arren, bakardadeak ditu guztiak elkartzen.

Eta oroimena hortxe dugu, tinko. Haren aurka ez dago borroka egiterik. “Zumezko makilak gara gaztetan, eta oroimenez betetako otarreekin amets egiten duten arbolak zahartzaroan”. Oroimenak, urteak joatearekin batera, sendotu, gogortu egiten gaituela adierazten digu horrela galiziar laborariak.

Inguruko mundura ere begiratzen du idazleak, eta hildakoak baino ez zaizkio agertzen ametsetan edo akorduan. Gandiagarekin amets egin, eta panegiriko ofizialetan usatzen ez direnak idatzi ditu Aristik, pertsonenganako erabateko lilura ezina baita. Oteitza ere bidean gurutzatuko du irakurleak. Eta liburuaren hondar aldera, Polixene Trabudua ere etorriko zaigu, ipuin eta guzti.

Liburua oso pertsonala da; bere-berea du idazleak. Denboraz, bizitzaz, idazletzaz eta harentzat, txiki direla esan arren, garrantzizko diren gauzez dihardu Pako Aristik. Ahaleginak pasarte gogoangarriak ekarriko dizkio irakurleari. Trenez ibiltzen denak, esatera, “Bidaia bat trenean” izango du atsegin; bertsozaleak, “Urrun dabilenaren gosea”… Nork bere istorioa aurkituko du han edo hemen.

Azken kritikak

Lagun minak
Jon Benito

Asier Urkiza

Ene anaia femeninoa
Marina Tsvetaieva

Nagore Fernandez

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Erradikalak
Ane Labaka Mayoz / Beatriz Egizabal Ollokiegi

Jon Martin-Etxebeste

Eraikuntzarako materiala
Eider Rodriguez

Mikel Asurmendi

Hotza bazkatzen
Izaskun Igoa Jaimerena

Irati Majuelo

Krakovia
Goizalde Landabaso

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Austerlitz
W.G. Sebald

Hasier Rekondo

M ama* eme* ume*
Erika Lagoma / Estitxu Fernandez

Jon Martin-Etxebeste

Soka
Mikel Gurrea

Nagore Fernandez

Ez erran inori
Maddi Ane Txoperena

Asier Urkiza

39 lore
Amancay Gaztañaga

Amaia Alvarez Uria

Austerlitz
W.G. Sebald

Jon Martin-Etxebeste

Sed quia sua
Iñaki Segurola

Oier Iruretagoiena

Artxiboa

Ekaina 2022

Maiatza 2022

Apirila 2022

Martxoa 2022

Otsaila 2022

Urtarrila 2022

Abendua 2021

Azaroa 2021

Urria 2021

Iraila 2021

Abuztua 2021

Uztaila 2021

Hedabideak