kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Nire aitaren fusila / Hiner Saleem (Juan Kruz Igerabide) / Alberdania, 2004

Defendatuko dut Asier Sarasola / Gara, 2004-09-04

Kurdistan, Euskal Herri honetatik begi onez hartuta izan ohi da, halako kidetasuna ezinbestekoa iduri baita, inguruan dituzten estatu boteretsuen mende bizi diren estaturik gabeko herrien artean. Honela, ez dira eskuetako hatzekin zenbatzen ahal, PKK edota Oçalan bezalako izenak ezagutuko dituzten irakurleak. Are, Irakeko azken inbasioa jarraitu duen edonork jakinen ahal du zer edo zer. Baina, eta herritarrak? Eta duela gutxiko historia, 60 eta 70 hamarkadatakoa? Bada, Hiner Saleem Nire aitaren fusila-ren eleberriko egilea, herritar kurdua dugu, nahiz eta gaurreguna, eta nobelak, hobeki esanda, oroitzapenen jarioak, balio beza jakite eta ulertze hurbilketarako testigantza moduan; urteetan ezkutuan, zapaltzaile izan duen boterearen zola azpian, bizi behar izan duen herri baten bizimoldearen nolakoa baitakarkigu aditzera.

Aipatu hamarkadatan, egilearen nerabezaroari dagozkionak hain zuzen ere, Saddam Hussein-en gorakada gertatuko da, estatu-kolpe eta errepresioa, itunak eta traizioak, nazioartean agintzen zuen guda hotzaren eragina, kurduen aitabitxi nor izatearen bitxia (aldian SESB ohia, aldian AEB), pairatzen zuen herria. Gertakari garrantzitsuenak soilik aipatuak dira, ia eskematikoki, sakontasun asmorik gabe, edonolako asmo politikorik gabe, ez bada familia kurdu (kurdutartasunaren onarpena jaiotze beretik emana, aldarri modu bezala) baten ibilbidearen nondik norakoa, autobiografia nobelatua, zehaztea, halakorik politikoa izan daitekeen heinean bederen.

Nerabezaroak gidatzen du narrazioaren ildoa, etengabeko guduan bizirik dirauen herri kurduan, armek balioztatzen omen dutelarik zer, eta gizontasuna. Hori izanen delarik protagonistak, egilearen alter egoak, behin eta berriz errepikatuko duen leloa. Nerabezaroak gidatzen du narrazioa, izan ere, nerabe baten kontakera moldea aukeratzen duenez idazleak, esaldiak labur eta zuzenean hurrentzen baitira, eta bestelako ahalegin estetikorik alde batera baita utzia. Era berean, oroitzapen jario hori, nostaljikoa edo mindua gutxitan, jauzika ematen da, estuki lotu gabeko haria gertatuz, bizitasunaren kaltetan ausartuko naiz esatera, eta herriaren ikuspuntua baino, nerabearena eta bere familiarena da islatzen dena. Nahiz pentsa, eredutzat hartzekoa dela; errefuxiatu-kanpamenduak eta pexmergak (gudari kurduak), hildakoak eta ezkontzak, milioka kurduen bizi baldintza gogorren azalpena direla. Bizi baldintza gogor horien isla ordea, nerabearen urruntasunetik agertzen da, lilura eta ulergaitzetik, ezarian, guda horri aurre egiteko, jaioterrian atzerritar sentitzearen poderioz, herbestearen irtenbidea aukeratuko duen gaztetxoarena. Herri baten samina agerraraziko duen eleberria baino, abentura liburu kasik iduriz.

Eta ez litzateke harritzekoa izango, idazlea zinemagilea izanik, hemendik gutxira, liburuan oinarritutako filma ikusteko aukera izatea, edota heren berririk jasotzean ez dakit nongo zinemaldiri buruzko albisteetan. Amaieran, epilogo gisa edo, gaur egun pertsonaien bizitza zertan den azaltzen duen ohiko zerrenda dakar, oso hotzean emandako xehetasunez gainera, gehienok latzaren latzera iragan direla kontuan hartuz, eta judutarrei buruzko film bat oroitaraziz.

Hortaz, batez ere testigantzaren balioa duen liburua da hauxe, modu arinean, kurduen egoera hurbilagotik ezagutzeko aukera izan daitekeena. Euren nortasuna ukatua dakusaten herrien kidetasuna; antzeko istorioak, antzeko ondorioak, argiro erakustearen balioa duena, euren nortasuna inposatzen dutenek, boterea bermatzeko darabilzkiten neurrien beti-berdinkeria, argiro erakustearen balioa duena, mendean bizi direnen ametsen gauzatze zail eta horren ondoriozko, nahigabe eta bozkarioak, nerabe baten hitzetan azaltzerakoan.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak