kritiken hemeroteka

7.752 kritika

Azken kritikak

« | »

Hiruko / Itxaro Borda / Alberdania, 2003

Guk ere erantzukizuna Aingeru Epaltza / Nabarra, 2004-03

“Jakin ezazu, Elpides, deusek ez duela defenda dezagun merezi, salbu bizitzak, goiz urrakoak, lagun hurkoaren amodioak, jende bakunaren ahots propioak eta adiskide apurrak”. Sokratesen hitzak dira, Itxaro Bordaren azken idazlanaren hondar partea osatzen duen solasaldian agertzen direnak.

Aurkezpen premia handirik ez du behar Itxaro Bordak gurean. Iparraldeko idazleetan Hegoaldeko irakurleen artean leku bat bereganatu duen bakarretarik dugu Oragarreko emakumea, joan den urtean bere “%100 basque”k jaso zuen Euskadi Saria lekuko. 80ko hamarkadan plazaratu zenetik, bide luzea urratu du, tankera eta xede ezberdinetako lanak argitaratuz, poesia eta nobela arloan bereziki. rnraietatik atereak dira gehienak, muturrekoak, egileak bere ingurukoaz duen ikusmolde ez beti beren ispilu.

Generoen banaketa kanonikoari jarraituz karrikaratzen ohi dira liburu gehienak. Itxarok, berriz, “Hiruko” bere azken lanean, gai beraren inguruan harilkatu nahiago izan ditu hainbat generotako testuak: nobela labur bat —Herriak bizi behar du—saio bat —Harpe ilunetik ateratzeko— eta Platonen solasaldien gisara antolatutako lan sailkagaitza —Elpides—. Hiru molde baina mezu bakarrerako: herri honetako borroka armatua behin betikoz eta luzamendu gehiagorik gabe lurperatu beharra.

Euskal Herriko bortizkeria egoerak liburu franko hezurmamitu ditu azken urteetan. Guti, ordea, hau bezain zuzen eta gogorra bere juzkuetan. Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako berri duen Hegoaldeko irakurleari, konparaziorako, deigarria zaio Iparretarren fenomeno gaur egun itzaliaz Itxaro Bordak “Hiruko” honetan dakarzkigun irudi hitsak. Garai batean ez baikinen guti, Bidasoaz honaindi, ETAren ekintzei gaitzesgarriak iritzita ere Iparretar gaixoenak “ulergarri” zitzaizkigunak. Beldurraren nahiz xantaia emozionalaren bidez, bere inguruan aldekotasun itsua, isiltasun konplizea eta geriza intelektuala biltzen dituen sekta militarraz den bezainbatean, ordea, garbi uzten digu Itxarok berdin dela Ipar eta Hegoa, berdinak ere haren ondorioak: heriotza, kalteak, baina baita atzerapen morala, pentsamendu kritikoaren dinamitatzea, hizkuntzaren ahultzea, erranahi galtzea eta perbertitzea ere.

Liburu ausarta da Itxaro Bordarena. Zirti-zarta ari da ezker-eskuin, bere buruarekin ere segur aski. Gure politikari eta kulturgileei nekez adituko dieguna entzunen dio irakurleak baxenafartarrari: ez garela esperoan egoten ahal poliziak ETArekin noiz bukatuko, guk ere badugula erantzukizuna. Alabaina horretarako “gure kulturaren oinarriak berrikusi” behar. Bortizkeriaren amaiera irudikatze hutsak batzuei sorrarazten dien hustasunaren azterketa dugu segur aski liburu honen lorpen handienetariko bat. Gauden honetan, sentimendu hori borrokatzea eta aienatzea da, noski, egin dezakegun apurra. Itxaro Bordak nik baino hagitzez hobeki azaltzen du Hiruko honetan.

Azken kritikak

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

Ibai Atutxa Ordeñana

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Aitor Francos

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Irati Majuelo

Abaro
Itxaro Borda

Hasier Rekondo

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Jon Martin-Etxebeste

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Aiora Sampedro

Nola gorde errautsak kolkoan
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Igor Estankona

Tantaka
Peru Magdalena

Jon Martin-Etxebeste

Arroz urez
Mikel Antza -

Mikel Asurmendi

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Irati Majuelo

Jende normala
Sally Rooney

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Esaten dugun argia
Karlos Linazasoro

Igor Estankona

Artxiboa

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Hedabideak