kritiken hemeroteka

6.725 kritika

Azken kritikak

« | »

Zero K / Don DeLillo (Aritz Gorrotxategi) / Meettok, 2016

Betikotasuna salgai Ibon Egaña / Deia, 2016-11-26

Zientzia-fikzioaren ertzetan kokatu du Don DeLillok bere hamazazpigarren nobela, euskaratu zaion lehenengoa. Jeffrey Lockhart semearen ahotik aurkezten zaio irakurleari Ross Lockhart, arrakasta handiko negozio-gizon newyorktarra, zahartzaroaren atarian Konbergentzia proiektuan ezarri dituena diruak ez ezik esperantza eta ilusioa. Asia aldeko puntu zehaztugabe eta mortu batean kokatutako eraikin horrek, puntako teknologiak erabilita, gorpuak krionizatu, eta baldintzek horretarako aukera ematen dutenean, atzera bizitzara ekartzea eskaintzen die dirutza ordaintzeko prest dauden bezeroei.

Espazio fantasmagoriko horretan, definitu gabeko ez-lekuan barneratzen da liburuaren lehen erdian Jeffrey narratzailea, aitaren bikotekide eriak Konbergentziaren programan parte hartzea erabaki baitu. Narratzaileak eskainitako pintzeladekin, irudi solte eta sarritan koherentzia gabekoen bidez eraikitzen du apurka irakurleak Konbergentziako mundua, pertsonaia bitxi, batzuetan tragiko eta bestetan komikoz populatutako espazioa, kartzelatik, ospitaletik eta labirintotik baduena. Sinesgarritasunez, detailez irudikatutako espazio horretatik jaurtitzen ditu DeLillok, narratzailearen bidez, nobelan planteatu nahi dituen galderetako batzuk: heriotzarik ez badago, zein zentzu du bizitzak? Merezi ote du arriskurik gabeko bizitzak? Ba ote dago ni-rik jendarterik gabe?

Konbergentzia eta krionizazioa, izan ere, hausnarketarako aitzakia gisa erabili ditu DeLillok nobelan. Lodiak eta ugariak dira galderak, batzuetan ugariegiak akaso, eta bistakoa da egileak irakurlea zein galderen aurrera eraman nahi duen. Alabaina, halako kezken hotsanditasuna estiloaren soiltasunarekin konpentsatzen du egileak, izan ere, hanpatua irudi lezakeen argumentu eta galdera-saldoa prosa neurtu eta izoztuan ematen du, irakurlea galderazko mundu oniriko eta surrealista batean barneratuz.

Narratzaile edo pertsonaien ahotsean aireratzen dira galderak eleberrian zehar, eta aita-semeen arteko harremanek eta beren arteko desakordioek galdera horientzako erantzun diferenteak plazaratzen dituzte. Galderak erretorikoak izanagatik, narratzaileak Konbergentziaren proiektuari egindako kritiken atzean egilearen beraren konplizitatea sumatzen du maiz irakurleak, baita bizitzari bere ondorio guztiekin heltzeko aldarria ere. Bigarren mailako pertsonaia nagusiki femeninoek (Rossen bikotekide Artis, Jeffreyren ama zena, neskalaguna, haren semea) eta haiekiko harremanek hezur-haragizkoago egiten dituzte pertsonaia nagusiak eta nobelan plazaratzen diren ondoezei gorputza jartzen diete, baita leku-denbora errealak ere, New Yorken kokatutako gertaera eta eszenak tarteko.

Dela Konbergentzia guneko pantailetan proiektatutako hondamendien bidez, dela New Yorkeko kale-eszenen bidez eta distortsio-elementuen bidez, beldurraren eta paranoiaren menpeko orainaldi egongaitz eta paranoikoa deskribatu du estatubatuarrak zolitasun narratiboz eta estilo hipnotikoz, eta trebetasunez ekarri du euskarara Aritz Gorrotxategik.

Azken kritikak

Pello Errotaren bizitza bere alabak kontatua
Antonio Zabala / Mikela Elizegi

Alex Gurrutxaga

Erleak, satorrak, beleak
Gaizka Sarasola

Iker Zaldua

Feriatzaileak
Patxi Larrion

Estibalitz Ezkerra

Airearen isla
Mikel Hernandez Abaitua

Hasier Rekondo

Azken patriarka
Najat el Hachmi

Amaia Alvarez Uria

Zer egingo dugu orain opariekin?
Aritz Gorrotxategi

Hasier Rekondo

Idoloak akatu genituenekoa
Iñigo Basaguren-Duarte / Gotzon Hermosilla / Igor Mercado

Mikel Ayerbe

Argiaren hautsa
Luis Elizetxea

Javier Rojo

Hilda dago poesia?
Joseba Sarrionandia

Mikel Asurmendi

Dorrearen eta penduluaren arteko ituna
Amaia Iturbide

Iratxe Retolaza

Abizen berriaren historia / Ihesi doana eta gelditzen dena
Elena Ferrante

Alex Gurrutxaga

Odolaren mintzoa
Xalbador

Igor Estankona

Sator lokatzak
Jon Arretxe

Javier Rojo

Odola / Gatza / Musua
Irati Jimenez

Xiker Belamendia

Artxiboa

Otsaila 2017

Urtarrila 2017

Abendua 2016

Azaroa 2016

Urria 2016

Iraila 2016

Abuztua 2016

Uztaila 2016

Ekaina 2016

Maiatza 2016

Apirila 2016

Martxoa 2016

Hedabideak