kritiken hemeroteka

6.959 kritika

Azken kritikak

« | »

Zero K / Don DeLillo (Aritz Gorrotxategi) / Meettok, 2016

Betikotasuna salgai Ibon Egaña / Deia, 2016-11-26

Zientzia-fikzioaren ertzetan kokatu du Don DeLillok bere hamazazpigarren nobela, euskaratu zaion lehenengoa. Jeffrey Lockhart semearen ahotik aurkezten zaio irakurleari Ross Lockhart, arrakasta handiko negozio-gizon newyorktarra, zahartzaroaren atarian Konbergentzia proiektuan ezarri dituena diruak ez ezik esperantza eta ilusioa. Asia aldeko puntu zehaztugabe eta mortu batean kokatutako eraikin horrek, puntako teknologiak erabilita, gorpuak krionizatu, eta baldintzek horretarako aukera ematen dutenean, atzera bizitzara ekartzea eskaintzen die dirutza ordaintzeko prest dauden bezeroei.

Espazio fantasmagoriko horretan, definitu gabeko ez-lekuan barneratzen da liburuaren lehen erdian Jeffrey narratzailea, aitaren bikotekide eriak Konbergentziaren programan parte hartzea erabaki baitu. Narratzaileak eskainitako pintzeladekin, irudi solte eta sarritan koherentzia gabekoen bidez eraikitzen du apurka irakurleak Konbergentziako mundua, pertsonaia bitxi, batzuetan tragiko eta bestetan komikoz populatutako espazioa, kartzelatik, ospitaletik eta labirintotik baduena. Sinesgarritasunez, detailez irudikatutako espazio horretatik jaurtitzen ditu DeLillok, narratzailearen bidez, nobelan planteatu nahi dituen galderetako batzuk: heriotzarik ez badago, zein zentzu du bizitzak? Merezi ote du arriskurik gabeko bizitzak? Ba ote dago ni-rik jendarterik gabe?

Konbergentzia eta krionizazioa, izan ere, hausnarketarako aitzakia gisa erabili ditu DeLillok nobelan. Lodiak eta ugariak dira galderak, batzuetan ugariegiak akaso, eta bistakoa da egileak irakurlea zein galderen aurrera eraman nahi duen. Alabaina, halako kezken hotsanditasuna estiloaren soiltasunarekin konpentsatzen du egileak, izan ere, hanpatua irudi lezakeen argumentu eta galdera-saldoa prosa neurtu eta izoztuan ematen du, irakurlea galderazko mundu oniriko eta surrealista batean barneratuz.

Narratzaile edo pertsonaien ahotsean aireratzen dira galderak eleberrian zehar, eta aita-semeen arteko harremanek eta beren arteko desakordioek galdera horientzako erantzun diferenteak plazaratzen dituzte. Galderak erretorikoak izanagatik, narratzaileak Konbergentziaren proiektuari egindako kritiken atzean egilearen beraren konplizitatea sumatzen du maiz irakurleak, baita bizitzari bere ondorio guztiekin heltzeko aldarria ere. Bigarren mailako pertsonaia nagusiki femeninoek (Rossen bikotekide Artis, Jeffreyren ama zena, neskalaguna, haren semea) eta haiekiko harremanek hezur-haragizkoago egiten dituzte pertsonaia nagusiak eta nobelan plazaratzen diren ondoezei gorputza jartzen diete, baita leku-denbora errealak ere, New Yorken kokatutako gertaera eta eszenak tarteko.

Dela Konbergentzia guneko pantailetan proiektatutako hondamendien bidez, dela New Yorkeko kale-eszenen bidez eta distortsio-elementuen bidez, beldurraren eta paranoiaren menpeko orainaldi egongaitz eta paranoikoa deskribatu du estatubatuarrak zolitasun narratiboz eta estilo hipnotikoz, eta trebetasunez ekarri du euskarara Aritz Gorrotxategik.

Azken kritikak

Mundu ikuskerak euskal narratiba garaikidean: modernitatearen krisitik postidentitatearen promesera
Gorka Mercero

Mikel Asurmendi

Biennale
Beatriz Chivite

Peru Iparragirre

Mina edo libertatea!
Kepa Larrea

Javier Rojo

Hodien metafisika
Amelie Nothomb

Amaia Alvarez Uria

Nora goaz euskalduntasun honekin?
Joxe Manuel Odriozola

Joannes Jauregi

Gaizki ulertua
Irene Nemirovski

Aiora Sampedro

Hitzontziak
Xabier Montoia

Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Rosalia de Castro

Igor Estankona

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Javier Rojo

Mendi-joak
Aingeru Epaltza

Peru Iparragirre

Gerezi denbora
Inazio Mujika Iraola

Amaia Serrano Mariezkurrena

Eoskola. Heziketa hipermodernoa
Mitxelko Uranga

Javier Rojo

Txoriak dira bederatzi
Tere Irastortza

Aitor Francos

Haizeari begira
Jon Ariza de Miguel

Usoa Alberdi Fernández

Artxiboa

Otsaila 2018

Urtarrila 2018

Abendua 2017

Azaroa 2017

Urria 2017

Iraila 2017

Abuztua 2017

Uztaila 2017

Ekaina 2017

Maiatza 2017

Apirila 2017

Martxoa 2017

Hedabideak