« Profeta eta bere herria | Tradizioaz »

Jakob von Gunten / Robert Walser (Edorta Matauko) / Erein, 2005

Mendeko fidela Javier Rojo / El Correo, 2006-02-08

“Jakob von Gunten” izeneko gaztea Benjamenta Institutura doa, bertan ikaslea izateko asmoz. Ikasi, ordea, gutxi egingo du bertan, delako institutu hori porrotean trebatzeko ikastegia baita. Honelako hasiera du Robert Walser idazle suitzarrak (1878-1956) protagonistaren izenarekin berarekin bataiatu zuen nobelak. Izan ere, “Jakob von Gunten” izenburua duen liburu honetan (1909), lehenengo pertsonan eta egunkari bat izango balitz bezala, protagonistak ikastegi bitxi horretan bizi izandakoak kontatzen baitira. Bertan ikasleek gauza bat besterik ez dute ikasi: nola izan mendeko leialak, besteren zerbitzuan aritzen diren morroiak. Nobela hau irakurtzerakoan ezinezkoa da irakurketa alegorikoa saihestea, eskola horretan laburbiltzen baita gizakiek jasaten duten bilakaera, gizartea den makinarian izatea tokatu zaien pieza apala izan arte. Gauzak horrela, askotan ergelenak izaten dira aurrera ateratzen direnak, egoeraren kontzientzia ez dutelarik. Azkarrak, ordea, egoeraz oso ondo jabetzen dira, eta ironia edo zinismoz jokatzea beste irtenbiderik ez zaie geratzen. Nobelak, neurri batean behintzat, espresionismoaren aztarnak ditu, eta batzuetan umorea ere ez du falta, irribarrea ezpainetan izozturik gelditzen bada ere.