kritiken hemeroteka

7.357 kritika

Azken kritikak

« | »

Kolosala izango da / Joseba Sarrionandia / Txalaparta, 2003

Gerra ez da haur jolasa Maider Ziaurriz / Berria, 2004-01-17

Tarteka, udazkenaren amaiera aldera, bisita egiten digu Joseba Sarrionandiak, liburu baten orrialdeetan iragazita. Orain hurrena, duela bi urte izan zen. Ez da oso isilaldi luzea izan, beraz, Lagun izoztua eleberria argitaratu zuenetik. Kolosala izango da azken liburua ere eleberria da, eta Durangoko Azokan aurkeztu zuen Txalaparta argitaletxeak. Izenburuan bertan iragarria zuen Sarrionandiak handia izango zela, eta halaxe gertatu zen, jendeak, literatur egarriak balego bezala, ia agortu baitzituen azokara eramandako aleak. Eta ez da literatur faltagatik izango, euskaraz ere gero eta zabalagoa baita aukera; baina badirudi liburu kolosalak nahi dituela jendeak, idazle kolosalek idatzitako liburu kolosalak, alegia. Izan ere, ez dira asko gurean halako oihartzuna lortu duten idazleak, eta horien artean sartzen da Sarrionandia, bere literatura bereziarekin jendearen estimu osoa bereganatu baitu.

Asko hitz egin eta idatzi da Sarrionandiaren lanaz, eta halako errespetua ere ematen du idazle sonatu baten eleberria ahotan hartzeak; horregatik, irakurlearen ikuspegitik ariko natzaizue, 36ko gerran Kalaportun bisitari izan denaren ikuspegitik.

Herri txikia da Kalaportu. Bizkai aldean dago, nonbait. Eta hara ere iritsiko da gerra, tan tan tatan tan hotsez. Eta Kalaportuko haurrek azkenean aurkituko dute herriko martxa geldoa bizitzeko jolasa, jostailuzko pistolak utzi eta benetakoak miresteko aukera. Eta gerrako zirkua tan tan tatan tan danbolin soinuz iragarriko dute, eta herriko mutilek kolosala izango dela usteko dute. Soldaduak, gudariak, milizianoak ikusiko dituzte aurrera eta atzera; tan tan tatan tan, batzuk etorri eta besteak joan; eta haien tartean ibiliko dira jolas kolosalean, beren tiragomekin bati eta besteari tiroa joz; komunistak eta falangistak jolas horretako rolak baino ez baitira izango beraientzat; gorri zein urdin, txokolatea emanez gero, berdin. Azken batean, jolasaren parte dira koloreak. Eta hori beste inork baino hobeto ulertuko dute; kolorea eta bandoa gorabehera, adiskidetasuna eta pertsona jolasaren gainetik jarriko baitituzte eleberriaren protagonista diren mutikoek. Eta gerra egin eta ikusi nahiko dute; gerra jolastea bezalakoa baita. Baina gudariek ez dute beraiek espero duten gerrarik egingo; ez dira borroka handi baten lekuko izango, ez dute odola isurtzen ikusiko, ez tiro hotsik entzungo, eta gehiago nahiko dute. Azken finean, gerrara jolastu nahi diren mutil kozkorrak baino ez dira; baina gerrak ez du barkatuko, eta arrastoa utziko du pixkanaka; eta haurrek berehala heldu beharko dute, ezinbestean aurrera egiten ikasi beharko dute. Gerra beste nonbait egiten dutela irudituko zaie, baina azkenean etxe barruraino sartuko zaie, eta horixe izango da batailarik gogorrena. Kaleko gerra ikustea jostagarria baita; ez, ordea, gurasoak gerran ikustea. Hori negar egiteko modukoa da. Gainerakoa jolasa da, Alemaniatik etorriko den zirku kolosala.

Hamaika urte inguruko mutiko baten ikuspegitik kontatzen dizkigu Sarrionandiak eleberri honetako gorabeherak; eta zirrara berezia eragiten du haur bat narratzaile jartzeak, gerra helduen kontua baita, haurrak eta emazteak etxean utzi eta gizonen artean egiten dena. Baina haurrek helduen jolasak maite dituzte, eta topo egingo dute gerraren gordinkeriak eta haurren xalotasunak. Izan ere, ondo baino hobeto lortu du Sarrionandiak mutiko baten begietatik gerraren erretratua egitea. Erraz irakurtzen den eleberria da, gainera; kontakizuna hamaika urteko mutiko baten ahotan jartzen duenez, hizkera ere nahiko laua baita. Esan bezala, beste behin ere liburu kolosala utzi digu Sarrionandiak, ohi duen moduan. Orain, hurrengo bisita noiz egingo zain gelditu beharko dugu. Dudarik gabe, horrelako eleberriren batekin badator, berriz ere hustuko ditu apalategi guztiak.

Azken kritikak

Etxeak eta hilobiak
Bernardo Atxaga

Joannes Jauregi

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Aiora Sampedro

Analfabetoa
Iñigo Astiz

Alex Uriarte

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Estibalitz Ezkerra

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Javier Rojo

Irautera
Castillo Suarez

Irati Majuelo

Txikiaren handitasuna literaturan
Mariasun Landa

Amaia Alvarez Uria

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Hasier Rekondo

Bertsoak
Juan Mari Lekuona

Javier Rojo

Basa
Miren Amuriza

Txema Arinas

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Ibai Atutxa Ordeñana

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

Joannes Jauregi

Diplomatikoa
Machado de Assis

Aiora Sampedro

Enarak itzuli dira
Gari Berasaluze

Igor Estankona

Artxiboa

Urria 2019

Iraila 2019

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Hedabideak