kritiken hemeroteka

8.301 kritika

« | »

...eta gauetik, euria / Fertxu Izquierdo / Pamiela, 2023

Hogei urte iraun zuen hamarkada Jon Jimenez / Gara, 2024-03-10

Zeinu apokaliptiko guziak eta “No future” lema punkia gorabehera, 1980tik 2000. urtera bitartean luzatu zen 80ko hamarkada. Berlingo murruaren erorketak erdibitu zituen hogei urte luze horietako bigarren partean, aurretik abiaturiko aldaketa politiko eta sozial sakonak finkatu ziren. Uhin aldaketa bat, ziklo baten agortzea eta berri baten hasiera zen. Egun ezagutzen dugun neoliberalismoarena, baita hemen ere. Baina, 80ko hamarkada musikan, literaturan eta zineman mitifikatzeraino adierazi bada ere, 1990etik aurrerakoan bada zer kontatu, Fertxu Izquierdok “…eta gauetik, euria” (Pamiela) eleberrian erakusten duen eran.

Garaian kokaturik, unibertso oso bat zabaltzen digu Izquierdok: lantegia, kalea, tabernaren bat, Barricadaren auzo gatazkatsua, piketea eta kartzela. Eta denboran zein espazioan urrun baino urrunago geratzen zaizkigun bertze eszenatoki batzuk, mapetan existitzen ez zirenak edo existitzen hasten zirenak. Halaber, ongi hautatutako pertsonaia guti batzuen bidez belaunaldi oso baten kezketara hurbilduko gara. Horretarako guziz atzemangarriak diren prototipoak dantzan jarriko ditu, baita abilidadez eta graziaz eraiki ere, erreferentzia filmikoak eta gurean hainbertze hedatu ziren fanzineetako protagonista karikaturesko batzuk bailiran. Inaxio langile klaseko auzotar protagonistaren orbitan ibiliko dira, hala, “karrikak kartografiatzen dituen txatarra-biltzailea, harri-jasotzaile intsumisoa, liburu-dendako erakusmahaia defendatzen duen liburu-saltzailea, gerra guzietatik (baina ez borroka guzietatik) ihes egiten duten etorkinak, jauar bihurtzen den kakalardoa”, Amaia edo David lankideak edota iraganaren eta orainaren tarteko etena zapuzteko zubi-lanak egin zituen Joakina Balentziaga hildako poeta.

Parez pare izanen dituzte, barrikadaren bertzaldean, Citroën 5 edo Renault 19 batean zelatan dabiltzan bi polizia sekreta ez hain sekreta, pikoletoen patrolak, edota fikzioaren eta errealitatearen artean lerro zuzen bat marrazten duten abizeneko klase traidoreak. Soltxaga Otano kasu; eleberriaren leitmotiva den eta hain argiki islatuta dagoen “industria birmoldaketa” eufemismoaz ezagunagoa egin zen industria eraispenaren erantzulea.

Hamaika keinu artistikoren artean, Eguzki Irratiko uhinek igorritako ahots eta kantak edo beti hor zegoen Joxe Lacallek egindako argazkiak berpizten ahal ditugu orri hauen bidez. Halaber, Inaxio bezala, borroka erreferente zahar-berrien bila jarriko gaituzte ordukotik hain ezberdina ez den orainaldi honetan; gauetik, euriaren artean bada ere, bortz puntako ilargiaren bila, alegia.

Azken kritikak

Mesfida zaitez
Bea Salaberri

Irati Majuelo

Transgresioa irakasgai
Bell Hooks

Bestiak Liburutegia

Manttalingo alaba
Mikel Etxaburu

Paloma Rodriguez-Miñambres

Airemortuak
Gorka Salces Alcalde

Asier Urkiza

Haragizko mamuak
Karmele Mitxelena

Nagore Fernandez

Zoriontasunaren defentsan
Epikuro

Aritz Galarraga

Zeru-lurren liburua
Jon Gerediaga

Aitor Francos

Ez naiz ondo akordatzen
Karlos Linazasoro

Sara Cabrera

Gizon barregarriak
Joxean Agirre

Sara Cabrera

Ura ez baita beti gardena
Xabi Lasa

Irati Majuelo

Gaueko azken expressoa
Eneko Aizpurua

Ibon Egaña

Carvalho Euskadin
Jon Alonso

Aiora Sampedro

Gizadiaren oren gorenak
Stefan Zweig

Jon Jimenez

Gizon barregarriak
Joxean Agirre

Asier Urkiza

Artxiboa

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

2023(e)ko maiatza

Hedabideak