kritiken hemeroteka

8.321 kritika

« | »

Izotz ura / Lide Hernando Muñoz / Susa, 2023

Desizozten Ibon Egaña / Deia, 2024-01-06

Musikak, edo zehatzago, musika munduak eskaini dio Lide Hernando musikari donostiarrari opera prima honetarako zorua. Saioa eta Mara pertsonaien bidez, musikaren barrunbeak ondo ezagutzen dituen egile baten kezken oihartzunak jasotzen ditu bere estreinako nobelak: profesionalizazioaren auzia, euskaraz abestearen inguruko hautua, koherentzia politikoa mantendu nahiaren eta artistaren diru-sarreren arteko oreka nekeza, musika-industriaren barruko matxismoa… Idazle protagonistetara ohituago dagoen gure literatur panoraman, gustura irakurri dut paisaia eta gai horiek hizpidera dakartzan liburu bat. Musikak markaturiko biografia bi jartzen ditu elkarrekin parez pare nobelak, eta musika-ekitaldiekin lotuak dira orobat eleberriaren zein pertsonaien biografiaren inflexio-uneak, egiazko ebentoak (kontzertuak, grabaketak, aurkezpenak…). Estimatzen da, baina, liburuak ez duela hizpidera dakartzan auzien inguruko irakurketa jakin bat egiteko asmorik, eta pertsonaiak edo ekintzak ez direla tesi-nobela baten argudioak eraikitzeko tresneria.

Musikari gisa ibilbidea egindako pertsonaiak dira Mara eta Saioa. Gaztetan herriko gaztetxearen bueltan debuta egin ostean, bizitzak norabide bereizietan eraman dituenak: batak arrakasta handia bildu du eta Londresako asmotan da; besteak irakasle dihardu, eta badira urte batzuk musika utzia duela. Aspaldiko lagun komun baten heriotzaren berriak dakartza urrundutako pertsonaiak elkarrengana. Premisa horrek eragin dezake errezelorik, eta hala eragin zidan bederen neuri, musikaren inguruko ikuspegi dikotomiko eta manikeo bat garatzeko planteamendu narratibo aproposa baita. Badute, noski, pertsonaiek musikaren inguruko bizipen eta iritziak elkarrekin aurrez aurre jartzeko funtzio hori, eta sumatzen da autorearen enpatia handiagoa bietako batekiko, baina, zorionez, nobelak lortzen du pertsonaiek iritzi eta ideien eramaile soil izatetik harantzagoko gorputza izatea. Politizazioa nola bizi duten, gurasoekiko eta familiarekiko zein harreman duten, herriarekiko zein atxikimendu duten edo klaseak nola zeharkatzen dituen… pertsonaien izaeraren alderdi ugariri tartea egin die Hernandok, eta hala Saioa eta Mara ertz askotako pertsonaiak suertatzen dira, zeinek ez dituzten beti espero dizkiegun erabakiak hartzen.

Haurtzarotik hasita orainaldira arte, bi pertsonaien arteko adiskidetasunak izandako gorabeherek osatzen dute nobelaren ardatza, eta bereziki, adiskidetasunaren ahitzeaz egiten den kontakizun konplexua egin zait interesgarrien eleberrian. Noiz eta nola uzten zaio adiskide izateari? Galdera horri bere konplexutasun askotarikoan erantzuten dio Mara eta Saioaren arteko harremanak. Irakurle gisa, kausa bakar eta nagusi baten bila pasatu ditut nahi gabe orrialdeak, harremana etengo duen une erabateko horren bila. Apurka konturatu naiz, baina, akaso adiskidetasun harreman gehienak izotza urtzen den bezala doazela desegiten, hozten, eta maiz ez dela bakarra kausa, eta hain zuzen hori izan daitekeela nobelaren kontakizun nagusia.

Denboran atzera-aurrera trebeziaz dabil etengabe nobela, eta eszenaz eszena, piezarik pieza, eraikitzen doa kontakizunaren arkitektura, 2000ko eta 2010eko hamarkadetako giro sozial, kultural eta politikoa modu sinesgarrian birsortzen duen errelatoa. Herriko magal bateko bankuan eserita aurkitzen ditugu behin baino gehiagotan eleberriko protagonistak, gaztetxeari begira. Geu ere banku horretan eseri eta pertsonaien joan-etorriei eta denboraren joanari, iragan hurbilari zein orainari begira jartzeko gonbita ere bada nobela.

Azken kritikak

Itzalen tektonika
Itxaro Borda

Asier Urkiza

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Jon Martin-Etxebeste

Sastraka
Askoren artean

Mikel Asurmendi

Itsaso amniotikoa
Oihane Jaka

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Lanbroa
Pello Lizarralde

Irati Majuelo

Lanbroa
Pello Lizarralde

Ibon Egaña

Txoria hodei artean
Urtzi Urkizu

Jon Martin-Etxebeste

Begiak eman nizkinan eta ilunpeei behatu hien
Irene Sola

Jon Jimenez

Mundu zitalaren kontra
Lizar Begoña

Amaia Alvarez Uria

Gerezi-denbora
Montserrat Roig

Asier Urkiza

Herriaren hezkuntza eta demokrazia
Nadezhda Krupskaia

Nagore Fernandez

Farorantz
Virginia Woolf

Aritz Galarraga

Markos Gimenoren 101 letrakartel
Joseba Sarrionandia

Mikel Asurmendi

Poesia kaiera
Giorgos Seferis

Irati Majuelo

Artxiboa

2024(e)ko maiatza

2024(e)ko apirila

2024(e)ko martxoa

2024(e)ko otsaila

2024(e)ko urtarrila

2023(e)ko abendua

2023(e)ko azaroa

2023(e)ko urria

2023(e)ko iraila

2023(e)ko abuztua

2023(e)ko uztaila

2023(e)ko ekaina

Hedabideak