kritiken hemeroteka

8.068 kritika

Azken kritikak

« | »

Itzalen distira / Arrate Egaña / Erein, 2022

Argiaren ifrentzua Hasier Rekondo / Deia, 2022-07-30

Haur eta Gazte literaturan oparo argitaratu arren, denbora nahiko igaro da Arrate Egañak (Errenteria, 1963) Helduen Literatura deitu eremu aski zabalean azken lana argitara eman zuenez geroztik. J.P. Sartrek aipatu infernua besteak dira ospetsu hura etorri zait gogora zortzi narrazio laburrak irakurtzean, eta zaila da definitzea ongizatearen gizartean bizi garenontzat narraziook eragiten duten ezinegona, horixe baitu Egañak ezaugarririk berezkoena, heriotzaren zein bizitzaren aurrean bizi dugun hori neurriz islatzea. Alta bada, zenbait narraziotan ez da falta itolarri horretatik askatu gaitezen umore tantarik zein hausnarketarako aukerarik, Lolitaren ama izenburukoan batez ere, liburuko lortuenetakoa bestalde.

Edukiei dagokienez erabat independenteak izan arren, kontakizunotan badira zenbait elementu, kasik ezkutupean antzeman daitezkeenak, narraziook harilkatzen dituztenak. Gizabanakoaren hustasuna zahartze prozesuan, porrot egiten duten familiaren egitura arkaiko zein modernoen islak, ongizatearen gizartearen kontra jasan kolpeak… Egañaren narratzeko moldeak badu, halaber, egilearen markarik, hala nola, prosa zuzena eta irakurterraza, ez dago hornikuntza formaletarako betarik, narrazioaren ildoa pausatzeko erabilitako zenbait naturarekiko atxikimendu ez bada. Narraziootan, orobat, antzeman daiteke existentziaren gazi-gozoak ez duela estilo lar zamatuaren beharrizanik. Istorioak kontatzea xede denean, egileak maisutasuna agertuko du zehatz eta erritmo neurtuan kontatzeko, beste kontu bat da istorio guztiok nahiko interesgarriak diren, irakurle bakoitzak mapa propioa baitu.

Narrazio guztiek badute gure gizartearen eredu pertsonal zein kolektibo batzuen berri emateko asmorik, esan liteke nolabait gizarte-ipuingintza baten aurrean gaudela, eta horrek, ene irudikoz, baditu argi ilunak eta distirak, batez ere pertsonaiak oso eredugarriak direnean, hitzaren zentzurik zabalenean. Alta bada, Egañak badaki nolabaiteko ongizatearen gizartearen potret gazi-gozo horretatik aldentzen, narrazio ildoan eztanda egingo duen ezustekoak agertzen direnean batez ere. Eta kasurik nabarmenena Marquez lehen ipuina dugu. ETAko preso ohi baten gizarteratze prozesu latzaren osagai ohikoenak kontatu ondoren, haren presondegiko iraganeko gertaera ezusteko batek eztanda egingo du narrazioan, hor emango du onena Egañak. Badaude narrazio apalagoak liburuan, hala nola, hirugarren adinaren berri ematen duen Nigan bizi den beste hori eta Itzalak esaterako, hor biltzen baitira literatura mota horren alderik aspergarrienak, bi narraziooi erakargarritasun falta antzematen baitzaie.

Hala ere, Egañak liburuko azken bi narrazioetan bere gorena lortzen du tentsio narratiboari eustea erdiesten duenean, narratzaile ondua dela erakusten baitu Final Destination, “Bitxia da telebista. Bizitza jaten du, eta, aldi berean, heriotza urrundu”, eta Mercy eman izenburukoetan, bitxiki biak ala biak ingelesezko titularrak, non artisau landuaren dohainak agertzen baitituen.

Azken kritikak

Keinura itzuli
Elena Olave

Irati Majuelo

Poema liburu bat ---irakurtzeko jarraibideak---
Angel Erro

Maddi Galdos Areta

Ipuina engainua da
Iban Zaldua

Aitor Francos

Isildutako eskuak
Jon Abril

Aitor Francos

Atsoa
Victor Catala

Nagore Fernandez

Erretzaile damutuen konpainia
Aingeru Epaltza

Asier Urkiza

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

Amaia Alvarez Uria

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Ibon Egaña

Amatu
Maite Lopez Las Heras

Mikel Asurmendi

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Irati Majuelo

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

Ibai Atutxa Ordeñana

Berriz zentauro
Katixa Agirre

Jon Martin-Etxebeste

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Mikel Asurmendi

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

Asier Urkiza

Artxiboa

2022(e)ko abendua

2022(e)ko azaroa

2022(e)ko urria

2022(e)ko iraila

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

Hedabideak