kritiken hemeroteka

8.020 kritika

Azken kritikak

« | »

Zertaz ari garen maitasuna ari garenean / Raymond Carver (Koro Navarro) / Alberdania / Elkar, 2003

Zertaz ari gara Carver aipatzean? Karlos del Olmo / Gara, 2003-08-30

Izan ere! Nor zen literatur zale guztiek ahotan darabilten Raymond Carver omen handiko bezain herri xehearentzako ezezagun hura? Koro Navarrok gauzatutako itzulpen zilarrak estatubatuar literaturan isileko iraultza sortu zuen idazlearen gakoak ulertzeko bidean jarri gaitu.

Carverren iritziz, idazle on batek mundu berezi halako bat sortu beharra du, bere-berea. Idazleak bere sorkari guztiei osagai imitatzen gaitza erantsi behar die. Horixe delako haren mundua, eta ez besterik. Mundu berezi horretan barna abiatzeko, hona hemen bilduma honetako ipuin paregabeen zidorrak, osotasuna zelakoa izan daitekeen adierazgarri.

Idazleak gauzei begiratzeko era berezia izan behar ei du. Beste inork kaosa sortu barik imitatzerik izango ez duen unibertso moduko bat. Solasaldi itxuraz komun eta muntarik gabeko batek irakurleari ikara eragin diezaioke bizkarrezurrean. Era horretakoak dira Carverren idazkiak. Haren aburuz, idazkiek behar dute ondo baino hobeto neurtu eta haztatuak, puntuazio ikurrak ere tentuz gaineratuak. Idazleak hilobira gauza bakarra eroan dezake: bera pozik eta gogobeterik utzi zuen obra idatzi izanaren kontentua. Baina, itxuraz horren erraza izanda, ez dirudi eskuratzen erraza. Idazterakoan nork bere buruari amarrurik ez egitean datza kontua.

Ameriketako Estatu Batuek bitarteko ikaragarriak dituzte eskura beren burua eder, landu, aberats eta erakargarri moduan, edonor maitemintzeko izaki gisara aurkezteko. Ikur moduan “Askatasunaren Estatuarekin” bat eginik agertzea dute gustuko. Baina Carverrek ezetz esan zien, ez direla eder, ezta erakargarri ere, dena sasikoa dutela, ileordea eta makillaje ugariak darabiltzatela, planta eta itxurakeria hutsak direla. Eta guztia idazketa sotila erabilita kontatuko du. Nahiz eta idazleak idazketa minimalistaren etiketa hari izendatzerik onartu ez, areago, aurka ere egin zion. Berdin dio izendapenak. Estilo ia biluztua du. Pertsonaiak? Langabetuak, alkoholikoak, dibortziatuak, noraezean doazen bakartiak, beren baitari ez begiratzearren eguna telebistari itsatsita ematen duten lagun etsiak. Esperantzarik ezez zamaturiko itzalak besterik ez dira.

Amaierak harrigarri gerta daitezke, ez direlako normalean bukaeratzat jotzen diren konklusioak. Bat-batean, ipuina amaitu egiten da. Aurrera egin lezake, baina ez. Bizitzaren edertasunaren berri doan irakurleak, hobe du alde batera uztea halako izaki hitsen bizialdi goibelak. Ez da harrigarria horrelako lanak sortzea, alkoholismoak eta ezkontza zorigaitzezko baten ajeak gaindituta arrakasta lortzen hasita, Herio agertu zitzaion-eta ezkortasunari gaina hartzekotan zegoela.

Carverren poemak eta narrazioak isolaturik aztertu eta uler daitezke. Halere, horien nolakotasunak nekez ulertuko dira antzerkia ere idazten zuela ahaztuz gero, narrazioetako solasaldiok eta egoerek antzerki amaigabe bateko zatiak dirudite eta.

Ray Carverrengan ederto bete zen topikoa, haren biografiak idazlanek adinako material dramatiko, poetiko eta narratiboa jasotzen duelako. Ia idazlanei eurei gaina hartu ahal izaterainokoa.

Guztiz modu neurtuan idatzitako ipuinek are arreta handiagoz itzultzeko eskatzen zuten. Horra hor, irakurlearen begirada arretatsua noiz helduko. Orriotan, dena mami handikoa da, itxuraz, bestela baitakoan agertu arren. Lasai bizi gura duenari gomendatu behar ez zaion liburua, izan ere.

Azken kritikak

Kandelikara
Harkaitz Cano

Peru Iparragirre

Zoonomia
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Itzalen distira
Arrate Egaña

Hasier Rekondo

Ene anaia femeninoa
Marina Tsvetaieva

Amets Iriarte

Zoonomia
Nerea Arrien

Maddi Galdos Areta

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

Paloma Rodriguez-Miñambres

Haragi hosto
Juan Ramon Makuso

Mikel Asurmendi

Azken etxea
Arantxa Urretabizkaia

Amaia Alvarez Uria

Mina hartzeko ere
Juan Luis Zabala

Paloma Rodriguez-Miñambres

Gezurra berdaderoa
Bertol Arrieta

Pako Aristi

Uda betea
Aritz Gorrotxategi

Jose Luis Padron

Basairisa
Louise Gluck

Aitor Francos

Sortaldekoak
Hedoi Etxarte

Mikel Asurmendi

Lagun minak
Jon Benito

Asier Urkiza

Artxiboa

2022(e)ko uztaila

2022(e)ko ekaina

2022(e)ko maiatza

2022(e)ko apirila

2022(e)ko martxoa

2022(e)ko otsaila

2022(e)ko urtarrila

2021(e)ko abendua

2021(e)ko azaroa

2021(e)ko urria

2021(e)ko iraila

2021(e)ko abuztua

Hedabideak