kritiken hemeroteka

7.821 kritika

Azken kritikak

« | »

Arkanbele kantak / Mikel Taberna / Susa, 2021

Memoriaren begirada findua Hasier Rekondo / Deia, 2021-06-19

Badira moldeak eta formak. Badira memoriak, testigantzak, oroimenak eta oroiminak. Milan Kunderak nabarmendu Historia handiak laga zirimolen hariari tiraka, Espainiako Gerra Zibilaren garaietan bilbatu sarraskien hondakinekin, eta haurtzaroko zein gaztarako zuri-beltzezko argazkien arrastoei jarraiki, poesiaren molde klasikoei egin die gorazarre Mikel Tabernak. Liburuaren protagonistatariko bat bihurtuko den Bidasoa ibaiko ura bezala, denbora bere erritmoan igaro dela dirudi duela zortzi urte Susan bertan idazle nafarrak argitaratu azkenaurreko liburu hartatik, liburuak garai ezberdinetako poemak biltzen ditu.

Fernando Pessoaren Alberto Caeiro heteronimoak “arin, arin, haize arin bat igaro da eta ez dakit zer pentsatu ezta jakin gura ere”) soiltasunaren sakontasuna landu zuen. Ez da kasualitatea Caeiro ekartzea Tabernak liburuaren ardatz gisa jardun dezan, haren aipu batek zabaltzen baitu liburua. Taxo handiarekin alderatuz, nahiago bere herriko ibaia Caeirok, haren herrikoa baita. Ez da gutxi. Unibertsaltasunaren eta historiaren ukazioa lirudikeen arren, bizitzaren sinpleziaren aldarrikapen zein norberaren edo norbere sustraien memoria eraikitzearen garrantzia nabarmentzen du aipu horrek. Eta eraikitze horretan, irakurlea emozioz hunkitzeko hautua egingo du Tabernak.

Liburua ildo tematiko ezberdinetan banatzen da 11 azpi-ataletan banatua, betiere, memoriaren bilbea bidelagun: iraganeko plano ezberdinek ez dute askotan lotura zuzen bat baina lotura egon badago: idazlearen haurtzaroak zein gaztaroak, Gerrako eta ondorengo gatazken testigantzak, eta geure baitako kontraesan pertsonalek zein historikoek bat egingo dute poetaren begirada neurritsu eta klasikoan. Begiak izar azpi-ataleko poemak, eta oro har liburuaren bigarren zatikoak, begitandu zaizkit erakargarrienak. Esaterako, harribitxi gisa, Zoriona bakun-bakunean Caeriok jorratzen zuen unearen perfekzioa antzeman daiteke. “Le bonheur est sinple / gasna mazela bat / ardo botila / eta konpainia ona / mahaiaren bueltan… ibai nagi bat / euria erasoka gozo-gozo / eta xakur bat saingaka / zure bidera / (Ez dut jainkoagoa izan nahi)”. Nire jaioterrian #hobetogurebez mitikoarekin definituko lukete egoera hori.

Alta bada, dena ez da Bonheur arestian aipatu letra handiz eraiki Historiari erreparatuz gero. Eta gurean, isiltasunak nonahi. Kutxa beltza izenburuko poeman Tabernak Historiaz idatzi beharraren zioa aurkeztuko digu: “Alaba eta seme garenok / kondenatuak gaude / falta ditugun solas horiek / aurkitzen saiatzera / mututasunean miaka”. Liburu osoan zehar metrika klasikoenetan fin sortu poemak aurkituko ditu irakurle prestuak. Poesia ez baita ezer teknika lantzen ez bada, sinpleziak ere teknika landua eskatzen baitu. Eta Tabernak askotxo daki teknikaz eta poesia klasikoaz. Irakurketa ugari dituen liburu honetan uraren erritmo hori aurkitu du, eta ez da erraza hori egitea denbora ezberdinen, gai ugarien eta oso bestelakoen artean aritzean. Izokinak azken poema narratiboan, edo narrazio poetikoan, Itakara itzuleraren mitoa ditu idazgai poetak: “…eta izokinak… zaharrenak, behinik behin, bakean utzi; errespetu osoa haiei, bizialdia erbestean egin ondotik sorlekura hiltzera itzultzen zirenei.”

Azken kritikak

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Eskuan beti zerbait
Maialen Berasategi Catalan

Igor Estankona

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Jon Martin-Etxebeste

Bizitzak
Koldo Alijostes Bordagarai

Mikel Asurmendi

Udaberria sutan
Joxemari Iturralde

Igor Estankona

Profeten iruzurra
Amaiur Epher

Ibon Egaña

Garen hori
Ana Urkiza

Mikel Asurmendi

Ez dakit zertaz ari zaren
Ana Malagon

Irati Majuelo

Kafe tristearen balada
Carson McCullers

Amaia Alvarez Uria

Familiako lexikoa
Natalia Ginzburg

Paloma Rodriguez-Miñambres

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

Mikel Asurmendi

Lazunak azkazaletan
Oihana Arana

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Aiora Sampedro

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Nagore Fernandez

Artxiboa

Uztaila 2021

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Hedabideak