susa | literatur emailuak | literaturaren zubitegia | euskarari ekarriak | armiarma | klasikoak | aldizkarien gordailua | basquepoetry | ipuina.eus | ganbila.eus

« Zoriona, kaka zaharra | Atzo »

Egun denak ez dira berdin / Xabier Etxeberria / Elkar, 2000

Bizi beharraren abentura Aingeru Epaltza / Nabarra, 2003-06

Hain asperturik baikaude eguneroko gurpil beti berdinaz, gogaikarri zaizkigu bizi eta egitate arrunten berri ematen diguten liburuak. Heroiak ala gizatxarrak, literaturak muturreko pertsonaiak maite ohi ditu, gauza handien egileak edota grina handien bizizaleak. Eta horrek berdin balio du oraingo garai eszeptikoetarako: antiheroi zuri-beltzezkoa nagusitu bazaigu ere, haren porrot eta miseriek ere erditik gorakoak behar dute, zaratatsuak, erabatekotasunaren mugakide. Hemengo idazleok ere 30 urte baino gutiagoko protagonista hautatzen dugunean, ezinbertzekoa dugu, nonbait, (euskal) gazte jendeari egozten zaizkion estereotipoetako batean preso aurkeztea: dela droga, dela sexua, dela militantzia, dela musika, dela dena delakoa.

Xabier Etxeberria zarauztarrak hagitz pertsonaia arrunta hautatu du Egun denak ez dira berdin bere orain arteko nobela bakarreko protagonista izateko. Tasio Ardanaz gurasoekin bizi da. Ez du neskalagunik, ezta noizbehinkako ohekiderik ere. Unibertsitatea bi urte lehenago bukatu zuen, eta langabe dago beti, gaztetxo alferrendako klase partikular batzuk kenduta. Bertzalde, nekez bilaka liteke soldatapeko, objetorea izanik, soldaduskaren ordezko gizarte zerbitzua betetzen ari baita Gurutze Gorriaren herriko postuan. Astegunetan pilotan aritzen da lagun batekin, frontoira ez joateko nahikoa aitzakia aurkitzen ez duenean. Asteburuetan, berriz, koadrilarekin afaltzera ateratzen da, asperdurak eta alkohol gehiegiak etxera bakarrik bidaltzen duten arte. Tasiok 27 urte bete berri ditu eta, erran gabe doa, denetaz nazka-nazka egina dago. Alabaina, halako batean, gazte baten heriotza ekarriko duen istripu batean sorosle lanak egitea egokituko zaio. Berak ez bertze inork susmagarri ez deritzon ezbehar horren gaineko ikerketak helburu bat ezarriko dio, bederen, bere bizi noragabeari.

Etxeberriak narratzaile gisa etorkizuna duela erakusten du bere lehen eleberri honetan. Alderantzizkoa pentsa badaiteke ere, ez da erraza gertakari izugarririk agertzen ez duen liburua erakargarri bilakatzea. Irakurleak, ordea, halakoen minik ez du izanen, zarauztarrak orriz orri ehundutako harietan harrapatua. Testuari etengabe darion gatz eta piperrak ere badu horretan merezimendu puska: ahozko jardunaren agerpenek, ohar ironikoek, umore beltzezko ateraldiek, goitik behera zipriztintzen dute liburua.

Herri honetan, milaka dira Tasio Ardanaz bezalakoak, zalaparta handirik gabe, bizi beharraren abenturan lanpetuak, oraindik ezagutu gabeko maitearen ametsean eta duin ordaindu dioten lan finkoaren esperantzan egunero oheratzen direnak. Horiek ere literatur gai izan daitezkeela erakutsi du, ederki erakutsi ere, Xabier Etxeberriak.