kritiken hemeroteka

7.752 kritika

Azken kritikak

« | »

Ultimes déchets / Itxaro Borda / Maiatz, 2015

Errefusa gara (?) Amaia Alvarez Uria / Argia, 2020-04-13

Zaborretan azkenak 2015ean Maiatzekin argitaratu zuen Itxaro Bordak. 2019an ordea, Booktegin kaleratu du. Amaia Ezpeldoiren, landa-eremuko detektibe lesbianaren, azken abentura dakar, eta oraindik ezagutzen ez duten Hego EHko irakurleentzat lan aproposa da bildumara hurbiltzeko. Atzekoz aurrera irakurtzea proposatzen dizuegu, Bordaren euskara joria ezagutzen joateko ezagunenetik ezezagunenera.

Bakean ützi arte (1994), Amorezko pena baino (1996) eta Bizi nizano munduan (1996) dira protagonista honen lehen hirurak, Susarekin kaleratuak eta Ipar EHko euskalkietan idatziak. Hurrengo hirurak euskara batuan idatzita daude: Jalgi hadi plazara (Susa, 2007), Boga boga (Susa, 2012), Zaborretan azkenak (Maiatz, 2015 / Booktegi, 2019).

Iratxe Retolazaren hitzostea du lanak, bertan irakurriko dugu detektibe honek “arazo politiko nazional bat deskorapilatzea” izaten duela xede (Joseba Gabilondo), baina oraingoan auzi ekologiko transnazional erreal bat dugula parez pare: 2014ko Hazparneko hondakindegiaren auzia. Duela bi hilabete Zaldibarko zabortegiko “lur jausia” izan genuen. Gerokoak ezagutzen dituzue. Beraz, gaurkotasun handiko auziak dira zaborraren kudeaketa eta kontzientzia hartze ekologista. Ikusi besterik ez dago koronabirusak etxean sartu gaituenean naturak nola hartu duen arnasa.

Horrez gain, zabor-imajinarioak eta jendetasunaren mugak agertzen zaizkigu (Retolaza). Eraildako emakume baten gorpu zatikatua dugu zabortegi batean. Liburuan pertsonaia marjinalak aurkituko ditugu: kale-garbitzaileak, LGTBak, prostitutak, etxegabeak, musulmanak eta juduak…: “Urrikirik ez errefusengan, langile alferrengan, langabetuengan, eriengan, itsusiengan”. Ibai Atutxarekin batera mugako identitatea dela eta Gloria Anzaldua datorkigu burura horrelakoak irakurtzean: “Etxera nentorren baina ez nintzen etxekoa”.

Itxialdian gaudela, gure euskara aberastu eta gai sozio-politikoez hausnartzeaz gain, aprobetxa dezagun bidaia birtual bat egiteko Ipar Euskal Herriko kostaldetik barnealdera sarean topatzen ditugun irudi eta mapekin: Baiona, Hazparne, Oragarre, Amikuze, Maule… Hurrengo estekan sartzea besterik ez duzue.

Azken kritikak

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

Ibai Atutxa Ordeñana

Ibaiertzeko ipuina
Oihane Amantegi Uriarte

Aitor Francos

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Mikel Asurmendi

Isiltasunaz hunatago
Jose Angel Irigaray

Irati Majuelo

Abaro
Itxaro Borda

Hasier Rekondo

Sotoan gordeak
Miren Gorrotxategi

Jon Martin-Etxebeste

Herriak ez du barkatuko
Irati Goikoetxea

Aiora Sampedro

Nola gorde errautsak kolkoan
Miren Agur Meabe

Nagore Fernandez

Itzultzeko etorri naiz
Felipe Juaristi

Igor Estankona

Tantaka
Peru Magdalena

Jon Martin-Etxebeste

Arroz urez
Mikel Antza -

Mikel Asurmendi

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

Irati Majuelo

Jende normala
Sally Rooney

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Esaten dugun argia
Karlos Linazasoro

Igor Estankona

Artxiboa

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Ekaina 2020

Maiatza 2020

Hedabideak