kritiken hemeroteka

7.809 kritika

Azken kritikak

« | »

Ultimes déchets / Itxaro Borda / Maiatz, 2015

Errefusa gara (?) Amaia Alvarez Uria / Argia, 2020-04-13

Zaborretan azkenak 2015ean Maiatzekin argitaratu zuen Itxaro Bordak. 2019an ordea, Booktegin kaleratu du. Amaia Ezpeldoiren, landa-eremuko detektibe lesbianaren, azken abentura dakar, eta oraindik ezagutzen ez duten Hego EHko irakurleentzat lan aproposa da bildumara hurbiltzeko. Atzekoz aurrera irakurtzea proposatzen dizuegu, Bordaren euskara joria ezagutzen joateko ezagunenetik ezezagunenera.

Bakean ützi arte (1994), Amorezko pena baino (1996) eta Bizi nizano munduan (1996) dira protagonista honen lehen hirurak, Susarekin kaleratuak eta Ipar EHko euskalkietan idatziak. Hurrengo hirurak euskara batuan idatzita daude: Jalgi hadi plazara (Susa, 2007), Boga boga (Susa, 2012), Zaborretan azkenak (Maiatz, 2015 / Booktegi, 2019).

Iratxe Retolazaren hitzostea du lanak, bertan irakurriko dugu detektibe honek “arazo politiko nazional bat deskorapilatzea” izaten duela xede (Joseba Gabilondo), baina oraingoan auzi ekologiko transnazional erreal bat dugula parez pare: 2014ko Hazparneko hondakindegiaren auzia. Duela bi hilabete Zaldibarko zabortegiko “lur jausia” izan genuen. Gerokoak ezagutzen dituzue. Beraz, gaurkotasun handiko auziak dira zaborraren kudeaketa eta kontzientzia hartze ekologista. Ikusi besterik ez dago koronabirusak etxean sartu gaituenean naturak nola hartu duen arnasa.

Horrez gain, zabor-imajinarioak eta jendetasunaren mugak agertzen zaizkigu (Retolaza). Eraildako emakume baten gorpu zatikatua dugu zabortegi batean. Liburuan pertsonaia marjinalak aurkituko ditugu: kale-garbitzaileak, LGTBak, prostitutak, etxegabeak, musulmanak eta juduak…: “Urrikirik ez errefusengan, langile alferrengan, langabetuengan, eriengan, itsusiengan”. Ibai Atutxarekin batera mugako identitatea dela eta Gloria Anzaldua datorkigu burura horrelakoak irakurtzean: “Etxera nentorren baina ez nintzen etxekoa”.

Itxialdian gaudela, gure euskara aberastu eta gai sozio-politikoez hausnartzeaz gain, aprobetxa dezagun bidaia birtual bat egiteko Ipar Euskal Herriko kostaldetik barnealdera sarean topatzen ditugun irudi eta mapekin: Baiona, Hazparne, Oragarre, Amikuze, Maule… Hurrengo estekan sartzea besterik ez duzue.

Azken kritikak

Lazunak azkazaletan
Oihana Arana

Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Bidaia (h)ariketak
Oihane Zuberoa Garmendia Glaria

Aiora Sampedro

Taxiak ez dira inoiz gelditzen
Xabier Montoia

Nagore Fernandez

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Hasier Rekondo

Jende likidoa
Nerea Arrien

Paloma Rodriguez-Miñambres

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

Nuria Cano

Borroka armatua Euskadin
Emilio Lopez Adan

Mikel Asurmendi

Familiaren lexikoa
Natalia Ginzburg

Irati Majuelo

Arkanbele kantak
Mikel Taberna

Paloma Rodriguez-Miñambres

Jende likidoa
Nerea Arrien

Nagore Fernandez

Ni eta Gu. Zazpigarren uhina
Pako Aristi

Aiora Sampedro

Isiltasunaren ildoetan
Amaia Iturbide

Igor Estankona

Olivetti
Aitziber Etxeberria

Iban Lantxo

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

Jose Luis Padron

Artxiboa

Ekaina 2021

Maiatza 2021

Apirila 2021

Martxoa 2021

Otsaila 2021

Urtarrila 2021

Abendua 2020

Azaroa 2020

Urria 2020

Iraila 2020

Abuztua 2020

Uztaila 2020

Hedabideak