kritiken hemeroteka

7.325 kritika

Azken kritikak

« | »

Hezurren erretura / Miren Agur Meabe / Susa, 2019

Nobela bat tesela Peru Iparragirre / Berria, 2019-05-19

Miren Agur Meaberen Hezurren erretura (Susa, 2019) liburuko pasarte askok utzi didate korapiloa sabelean. Ezaxola uzten ez duen liburua dela esaten ausartuko naiz. Asteon aurkeztu du Meabek, eta hasieratik esan liburuko hogeita bat narrazioak nobela baten batasunarekin irakur daitezkeela. Narrazio guztiak (batzuk besteak baino gehiago, esango nuke) dira autonomoak, guztiek dute beren kasa irakurriak izateko besteko osotasuna, baina zentzu osoagoa hartzen dute, zalantzarik gabe, liburuaren barruan. Ez daude alferrik elkarren ondoan eta ordena horretan emanak.

Meabek orain dela sei urte argitaratutako Kristalezko begi bat (Susa, 2013) nobela irakur daiteke, bere horretan duen garrantzia kendu nahi izan gabe, liburu honen aurrekari gisa. Nobela hartako hainbat erreferentzia atzera topatuko ditu irakurleak Hezurren erretura-n, adibidez, eta hein batean baita protagonista-narratzaile-idazlea ere, Kristalezko begi bat liburuaren azkenburuko atalean zera dioena: “[...] pertsonaia bihurtu naiz orriotan, ezinbestean: ni neu izanik ez naiz neu erabat (nahita edo nahigabe)”. Iruditu zait Hezurren erretura-n harago doala pertsonaia bilakatze hori, dagoeneko ez dela autoimitaziozko kontaeraren ondorioa, baizik eta bilatutako zerbait, findutako zerbait.

“Ba zuk ez irentsi [hezurrak], erre baino, lorezain horren moduan…” diotso Gratis et amore narrazioan pertsonaia batek protagonistari. Agerikoa eta nabarmena da liburuaren izatearen arrazoietako bat, liburuari zentzua ematen dion narrazioa, narrazioetan zehar berresten doana: “Aldian-aldian erretura egin beharra gertatzen zaigu, onuragarria behar lukeena kalterako izan ez dadin”, kontrazaletik hartutako hitzak dira. Erretura hori idazketaren bidez gauzatzen da liburu honetan. Erretura aurretik pilatu egin behar, ordea, erre nahi direnak. Horra liburuaren mamia.

Asmo ageriko hori betetzeko bidea da literatura, eta Meabe idazle bikaina da, beste behin ere erakutsi duenez. Idaztea da erreturaren prozesua bera eta emaitza, liburu hau zu bizia eta ongarria. Haurtzaroan hasi eta gaztaroraino doa narratzaile protagonista hainbat hezur pilatzen (behin hasita zaila da baztertzen metafora —ez hain metaforikoa—). Bizitzaren lehen zati horretako kontakizunei tartekatzen zaizkie helduarokoak, liburuaren idazketaren garaikide ere badirenak. Idazketak berak garrantzi handia hartzen du liburuan zehar, baina ez enpo egiteko beste, narrazioek eskaintzen duten askotarikotasunak orekatzen baitu metanarrazioa. Askotarikotasun horretan, eta denboraren eta espazioen ugaritasunak lagunduta, narrazioetako protagonista biderkatu egiten da, zabaldu, nolabait. Liburuari arnasa emateaz gainera, narrazioei urrunago heltzeko aukera ematen die, irauli gabeko harririk ez uzten.

Bizitza izan daitekeen edo irudi dakigukeen bezain gupidagabea da batzuetan liburu hau. Batzuetan diot beti ez esatearren. Gupidagabea bere gardentasunean, bere tragikotasunean. Niretzat, goia jotzen du Teselak narrazioarekin, nahiz eta gero ere badatozen atal gogoangarriak, durduzagarriak. Hain zuzen ere, teselez egindako mosaiko baten gisara irakur daiteke liburu hau: zati txikiz osatuta garai bat, belaunaldi bat, bizimodu bat erakusten duen paisaia bat bezala.

Azken kritikak

Kontrako eztarritik
Uxue Alberdi

Sustrai Colina

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Javier Rojo

Mari-mutil handi baten bluesa
Leslie Feinberg

Onintza Irureta Azkune

Idazleen gorputzak
Eider Rodriguez

Javier Rojo

Oroimenaren xaflakortasunaz
Paloma Rodriguez Miñambres

Javier Rojo

Urtaroak eta zeinuak
Jon Gerediaga

Igor Estankona

Maitasun keinu bat besterik ez
Hasier Arraiz

Iratxe Esparza

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Hasier Rekondo

Deklaratzekorik ez
Beñat Sarasola

Javier Rojo

Mundutik mundua
Edu Zelaieta

Javier Rojo

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Amaia Alvarez Uria

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Igor Estankona

Jamaikako neska
Joxemari Iturralde

Estibalitz Ezkerra

Iraganaren izterrak
Gorka Salces Alcalde

Javier Rojo

Artxiboa

Abuztua 2019

Uztaila 2019

Ekaina 2019

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Hedabideak