kritiken hemeroteka

7.226 kritika

Azken kritikak

« | »

Duvoisin kapitainaren malura / Kepa Altonaga / Pamiela, 2018

Printzearen itzala Javier Rojo / El Correo, 2019-03-02

Kepa Altonagaren liburu honen izenburuan adierazten dena (“Duvoisin kapitainaren malura” du izenburua saiakera honek) eta lehenengo atalean dagoena irakurrita, irakurleak agian pentsa lezake orrialde horietan Duvoisin kapitainaren inguruan arituko dela. Kasu honetan liburuaren azpitituluak garrantzi handiagoa du, ordea: “Bonaparte printzearen itzalean”. Izan ere, saiakera liburu honetan batez ere Bonaparte printzearen itzal luzeaz ari baita, eta XIX. mendeko euskal kulturan izan zuen eraginaz. Kepa Altonagak saiakera-idazle moduan azaltzen duen kezka handienetako bat euskararen moldaketa da kultura- eta zientzia-tresna moduan modernitatearen adierazpidea izateko. Eta horretarako, euskarak euskaldunak batzen dituen hizkuntza izan behar du. Euskara batuaren kontua testuinguru honetan ulertuko litzateke. Pentsa liteke gaindituta dagoen eztabaida dela hau, baina ez da hori gertatzen. Indar zentripetoen ondoan, hizkuntza disgregaziora daramaten indar zentrifugoak ere egon baitaude.

Eta Bonaparteren eragina indar zentrifugo horien artean kokatzen du Altonagak. Ohiko diskurtsoaren aurka, Bonaparte printzeak euskal kulturan izan duen eragina ez da oso positibotzat hartzen. Are gehiago, euskalkiak eta azpieuskalkiak jasotzean eta notarioaren begiz haien lekukotasuna gordetzean jarri duen arreta euskararen kulturizazioaren aurkakotzat jotzen du Altonagak. Bonaparteren asmoa taxonomikoa zen, euskararekin entomologoa bezala aritzen zelarik. Eta horretara bultzatu zituen bere kolaboratzaile euskaldunak. Batzuek idazleak izan nahiago lukete, eta horretarako euskara oronahitarako tresna moduan amestuz, hizkuntza aberasten saiatzen ziren. Halakoekin, Bonaparte printzearen itzala itogarria suertatu zen, eta idazleek senak agintzen ziena bridatzera behartuta ikusi zuten beren burua. Bonaparteren eragin honetaz ari da liburuan, eta orduan ulertu ahal da izenburuan aipatzen den Duvoisinen malura hura, ia sindrome baten izendapena, alegia.

Idazlana interesgarri eta dibertigarria da, nahiz eta batzuetan idazleak joera handiegia duen zeharkako anekdotetan hedatzeko. Dena dela, anekdota hauek ere interesgarriak suertatzen dira.

Azken kritikak

1.362 km euri
Garazi Goia / Goizalde Landabaso

Peru Iparragirre

Winston
Martin Etxeberria

Aiora Sampedro

Laranja mekanikoa
Anthony Burgess

Joannes Jauregi

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Amaia Alvarez Uria

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Alex Uriarte

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Iratxe Esparza

Amek ez dute
Katixa Agirre

Hasier Rekondo

Rosa itzuli da
Pako Aristi

Javier Rojo

Rosa itzuli da
Pako Aristi

Mikel Asurmendi

Ostadarrak lurra ukitzen duen lekua
Edorta Jimenez

Peru Iparragirre

Winston
Martin Etxeberria

Javier Rojo

Berriro itzuliko balitz
Xabier Etxeberria

Joannes Jauregi

Aldi baterako
Manu Lopez Gaseni

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Igor Estankona

Artxiboa

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Hedabideak