kritiken hemeroteka

7.224 kritika

Azken kritikak

« | »

Alferrikaldua / Thomas Bernhard (Ibon Uribarri) / Alberdania-Elkar, 2009

Alferrikaldua Txema Arinas / uberan.eus, 2018-04-30

Badago euskarara itzulita Thomas Bernharden liburu bat, “Alferrikaldua”. Nobelaren nondik norakoak, azalez behintzat, oso xinpleak dira: Hiru musikariren arteko harremanek osatzen dute eleberriaren mamia. Salzburg-en ezagutu dute elkar Mozarteum eskolan. Berehala gertakizun erabakigarri bat: musikari horietako batek, gero Glenn Gould piano-jotzaile ospetsua izango denak, Bachen Goldberg bariazioak jotzen ditu maisuki. Hori heriotza-kolpea izango da beste bientzat: piano-jotzaile oso onak diren arren, inoiz ez dira izango Glenn Gould bezain onak. Bertan Bernharden literaturaren ezugarri guztiak topatzen ditugu behin berriro: arrakasta eta porrotaren ondorio beti zitalak eta batez ere zentzugabekoak, biziarenarekin batera jakina, gizartearen porrot egindako gizakumearekiko azalezko krudeltasun neurrigabea, gizarte honen arrakastatsuarekiko zurikeria zakarra, artea eta sorkuntzari buruzko hainbat gogoeta bitxi, pertsonai galdu edo nekatuen noraeza, eta oro har gizkumeen ahulezia morala, istorio honen egiazko mamia baitatza Alferrikatuaren Glen Gouldenganako bekaizgoan, batez ere hiru protagonistotariko bat bere talentoaren mugatzeaz jabetutakoan.

Honez gain, noski, Bernharden ohiko idazkera berezia, benetan bitxia, pizgarria zein aztoragarria. Hemen inon ez bezala paira ditzakegu bere estilo errepikakorraren etengabeko argudio korapilatuak, hain zuzen ere irakurketa batzutan nekeza, bestetzutan izugarri gordina eta ozta-otza gehienetan ere zurrun-zurruna. Errepikarkotasun/keria oso bereizgarria bezain nekagarria, ziurraski irakurle pila uxatzen dueña. bere nobelak nahikotxo astunak bilakatzen baititu; vaina, aldi berean ere, Thomas Bernharden mundua aldez aurretik ezagutu edo behar adina arreta eta egonarriaz murgiltzekotan txit erakargarria ere egiten zaigu bere zale masokistoi.

Bestalde, ezin ahaztu, Berhnharden liburuen zenbait sailkapen egiten saiatu ezkero honako hau musika ardatz zutenen artean kokatu behar genukeela, hau da, ditxozko errepikakortasun/keria musikaren eragin hutsa dela ondo baino honeto erakusten dutenak. Egia esan, nik uste dut Bernharden ezaugarri txit berezi hau ez dela haursnaketa luze eta sakon baten emaitza bere estilo propioa borolbiltzearren, baizik eta idazleak behin baino gehiagotan, gehienetan ez baldin bada, musikaren eragin goraberatsuaren pean idatzi zuen. Alferrikalduaren kasuan ezin nabarmenagoa da, idazkeraren etengabeko biribilketak —eta musika-bariazioekin elkarlotuta baitaude zeharo, batez ere Gould arrakastatsuak Goldberg bariazioak jotzeaeri ekiten diolarik—.

Eta bada horretan, hain zuzen ere, Thomas Bernharden egiazko xarma datzala, nola hain burutazio xaloez zein istorio benetan zorragarri bat taxutzeko edo kiribiltzeko erabiltzen dituen hain osagarri eskasak, nolako otzara bikainak halako zume ziztrinez, eta nola ez, betiere bere ohiko obsesioei eutsiz, beharbada bere obra osoaren mamintza egiazkoa.

Tira ba, edonola ere, Thomas Bernharden Alferrikalduaren euskarazko bertsio hau aitzakia hutsa izan zait benetan apartekoa den idazle benetan berezi bat irizpidera/idazpidera ekartzeko, ez besterik.

Azken kritikak

Winston
Martin Etxeberria

Aiora Sampedro

Laranja mekanikoa
Anthony Burgess

Joannes Jauregi

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

Amaia Alvarez Uria

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Alex Uriarte

Larrutik ordaindua
Joseba Lozano

Iratxe Esparza

Amek ez dute
Katixa Agirre

Hasier Rekondo

Rosa itzuli da
Pako Aristi

Javier Rojo

Ostadarrak lurra ukitzen duen lekua
Edorta Jimenez

Peru Iparragirre

Winston
Martin Etxeberria

Javier Rojo

Berriro itzuliko balitz
Xabier Etxeberria

Joannes Jauregi

Aldi baterako
Manu Lopez Gaseni

Igor Estankona

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Igor Estankona

Duvoisin kapitainaren malura
Kepa Altonaga

Javier Rojo

Aingurak eta arrangurak
Josu Jimenez Maia

Aitor Francos

Artxiboa

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Maiatza 2018

Apirila 2018

Hedabideak