kritiken hemeroteka

7.271 kritika

Azken kritikak

« | »

Erreka haizea / Sonia González / Susa, 2018

Pertsonaiak sortzeaz Aiora Sampedro / Berria, 2018-06-17

Saiakera bat iruzkintzerakoan, beti egiten diot galdera bera neure buruari: literatur testu den heinean, zenbateraino aztertu edukia eta zenbateraino forma. Kritikariek esan ohi dute kritika literarioa irakurle gisa ematen duten iritzi pertsonala baizik ez dela, (nahiz eta jakina den askotan beren burua babesteko egin ohi dutela, dugula). Kontua da fikziozko testuaren inguruko harrera estetikoa onesten dela ideia horren bidez. Horregatik, zenbait saiakera testuren aurrean, galdera izan liteke: nola iruzkindu saiakeretan idazleak defendatzen duen tesi nagusia? Kritikariak badu tresnarik (euskal) literaturan argitaratutako saiakera ororen ingurukoak iruzkintzeko? Azkenaldian argitaratutako saiakeretako gaien aniztasuna deigarria da: hizkuntzalaritzari, filosofiari, biografiei edo literatura-ikerketei buruzko izenburuak jaso ahal izan ditugu azkenaldian.

Sonia Gonzalezen Erreka haizea saiakera irakurtzerakoan, gainera, sentsazio berezia izan dut. Aurrekoekiko foku aldaketa eskatzen duen saiakera da Gonzalezena, pertsonaren eta pertsonaiaren arteko muga lausotzen baitu. Esan nahi dut, saiakeraren barruan diskurtso politikoak nahiz testigantzazkoak nahasten dituela idazleak, eta ahots poetikoari ematen dio narrazioa aurreratzeko legitimotasuna. Horrela, hainbat plano errepikatzen dira idazketan zehar: idazlearen barne-bakarrizketak, hausnarketa politikoak, irakurketa metaliterarioak edota liburuan zehar aipagarri diren liburu eta egileen inguruko kritika literarioak. Barne-bakarrizketa horrek tradizio batean kokatzen du ahots poetikoa, hain justu munduari arroztasunez begiratzen dion literaturaren tradizioan, hain zuzen. Eta horrek, liburuaren bigarren ezaugarri batera garamatza: lantzen diren gaiena. Liburuaren azpi-izenburuak —Botere, isilpen eta herioaz— laburpen gisa balio dakiguke. Egileak 184 orrialdeetan zehar botere-harremanez eta genero-harremanez, nahiz bien artean dagoen loturaz, edota memoriak eta traumak isilpenean duten eraginaz hausnartzen du, besteak beste.

Baina gehien disfrutatu dudan lanaren alderdia literaturako gai handiak eta gizarte garaikideko diskurtsoak elkartzeko egindako ahaleginarena izan da. Liburuaren kontra-azalak bete-betean asmatzen du egileak egunerokotasuneko bizipenetatik abiatutako ikuspegi kritikoa ematen duela azaltzerakoan. Gertakari arrunt batetik egilearen tesiak plazaratzeko egiten den trantsizioa usu joera barrokokoa iruditu zait; irakurleari ezinegona sortzen zaio ahots poetikoak erakusten duen pesimismoaren bidez, eta ustekabeko efektu puskatzailea eragiten dute irudi goreek (zenbaitetan are tremendoegiak ere gertatu zaizkit zenbait irudi): odola, heriotza eta mina behin eta berriz errepikatzen dira egunerokotasuneko buruhausteei, bilatuagatik, irteerarik aurkitzen ez dien idazlearen unibertsoan.

Azken kritikak

Itsas bizimina
Pello Otxoteko

Igor Estankona

Hezurren erretura
Miren Agur Meabe

Peru Iparragirre

Irautera
Castillo Suarez

Javier Rojo

Ia hemen
Juanjo Olasagarre

Mikel Asurmendi

Julien Vinsonen hegaldia
Patxi Zubizarreta

Aiora Sampedro

Kamisoi zuri zetazkoa
Alaine Agirre

Joannes Jauregi

Gauaz parke batean
Jon Mirande

Aritz Galarraga

Ur biren artean
Patxi Iturregi

Estibalitz Ezkerra

Disoluzio agiriak
Jose Luis Otamendi

Alex Uriarte

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

Ibon Egaña

Ez da erditzea
Ione Gorostarzu

Javier Rojo

Lerro etena (2004-2018)
Angel Erro

Peru Iparragirre

Denok gara Google
Xabier Etxaniz Rojo

Javier Rojo

Fakirraren ahotsa
Harkaitz Cano

Raf Atxuri

Artxiboa

Maiatza 2019

Apirila 2019

Martxoa 2019

Otsaila 2019

Urtarrila 2019

Abendua 2018

Azaroa 2018

Urria 2018

Iraila 2018

Abuztua 2018

Uztaila 2018

Ekaina 2018

Hedabideak